سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
599
تاريخ ايران ( فارسى )
تحت مداقه قرار داده و شوستر دانست كه اين اصطبل اوژين « 1 » كه پر از رشوه و فساد است جز بوسائل غيرعادى پاك نميشود بنابراين تقاضاى اختياراتى كه در واقع او را يك ديكتاتور غيرمسئول قرار ميداد نمود . اين اختيارات به زودى از تصويب مجلس گذشت . پس از آن در صدد حامى و پشتيبان براى خود افتاد و چون زمام قدرت در دست دموكراتها بوده لذا متمايل به اين دسته شده دفعتا با آنها متحد و يكى شد . وظيفهء مشكلى كه او به عهده داشت و روسيه به آن به نظر بدخواهانه مىنگريست تسهيل نشد بدان علت بود كه وى داراى فقدان بصيرت در امور و عدم رعايت نزاكت و آداب بود . قضيهء ابا و امتناع او از ملاقاتهاى مرسوم سفارتخانهها و اروپائيان ساكن كشور گواهى - است بر اين معنى . نگارنده در اين باب با يكى از اعضاى مطلع هيئت ميسيون آمريكائى كه شوستر را بواسطهء اين عمل ملامت كرده بود صحبت داشتم و او به اين عقيده بود كه بسيارى از مشكلات موجوده را او خودش فراهم ساخته است . مثلا نائب السلطنه به او نصيحت داد كه تا وقتىكه از اصلاح تمامى امور فارغ نشده است در كارهاى گمركى دخالت نكند ، ولى اينمرد اصلاحات خود را اول از همين اداره كه نسبتا نمونه و سرمشق بود شروع كرد . بدين ترتيب باعث برانگيختن خصومت سخت افسران بلژيكى گرديد و او در تمام مدتى كه سر كار بود از حقائق امور بىاطلاع بود . شوستر تصميم گرفت يك ژاندارمرى مخصوص خزانهدارى تشكيل دهد و پيشنهاد فرماندهى آن را به ماژورس . ب . استوكز كه اتاشه نظامى بريتانيا بود و قراردادش منقضى ميشد نمود . اين افسر بطورى دوست خالص و فدائى ايران شده بود كه هيچگونه روابط معاشرتى هم با روسها نداشت . چه معتقد بود كه قوهء شمالى نخواهد گذاشت كه او باقى بماند . سفارت روس با تشكيل ژاندارمرى تحت فرمان يكنفر مخوف براى سياست روس كه قرار بود در تمام ايران به فعاليت بپردازد قهرا مخالف بود و بنابراين اعتراض سخت نمود . بعد از اصطكاكى كه به علت اين انتصاب بوقوع پيوست به استوكز امر شد كه به هندوستان مراجعت نمايد . شكست شوستر هرچند كه عمدى نبود خيلى سخت
--> ( 1 ) - سابقا به آن اشارت رفته است . ( مترجم )