سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
574
تاريخ ايران ( فارسى )
و مردم جشن ملى گرفتند . قانون انتخابات در اينموقع هنوز استبدادطلبان مأيوس نشده بودند ، زيرا در همين اثنا بود كه ناگهان عين الدوله وارد معركه شده و شاه را وادار نمود كه قانون انتخابات را امضاء نكند . در محافل عمومى احتمال ميدادند دوباره اغتشاش آغاز گردد . ولى بنابه توصيهء نمايندگان روس و انگليس عين الدوله مجبور شد به املاك خود در خراسان برود و در نتيجه قانون انتخابات امضاء شده انتشار يافت ، اين قانون شامل مواد زير بود : الف - ايران به يازده ( يا سيزده ) ناحيهء انتخاباتى تقسيم مىشود . ب - مجلس بايستى از 200 نماينده تشكيل گردد . ج - انتخاب شوندگان بايستى مردهاى بين 30 سالگى تا 70 سالگى باشند بشرطيكه باسواد بوده و در خدمت دولت نباشند و بعلاوه داراى هيچ نوع سابقهء جنحه و جنايتى نيز نباشند . افتتاح مجلس شوراى ملى اكتبر 1906 م مردم بقدرى براى افتتاح مجلس شورايملى ابراز احساسات و اشتياق مينمودند كه به مجرد انتخاب 64 تن نمايندگان براى تهران مراسم گشايش رسمى مجلس از طرف شاه در حضور مجتهدين و نمايندگان سياسى خارجى به عمل آمد . شاه در اينموقع سخت مريض بود ، فقط توانست خود را بدون كمك به جايگاه سلطنتى برساند ، ولى چنان ضعيف بود كه قادر به نگاهداشتن نىقليان كه در اين گونه مجالس مرسوم بود ميآوردند در دست خود نبود . خطابهء افتتاح مجلس از طرف شاه به نظام الملك كه مخاطب سلام است داده شد و او هم آن را براى نمايندگان مجلس شورى خواند . امضاى قانون اساسى اولين وظيفهء مجلس شورايملى انتخاب يك كميتهء مركزى براى تدوين قانون اساسى بود . وقتىكه قانون اساسى تهيه شد اين زمزمه آغاز گرديد كه البته قانون بايستى در مجلس سنا نيز رسيدگى شود كه در آنجا دولت اكثريت خواهد داشت . وكلا از اين قضيه ناراضى بودند و معتقد بودند كه اگر چنين باشد حق مردم پايمال شده و بالنتيجه رئيس مجلس را مورد حمله قرار دادند ، ولى بالاخره قانون اساسى هم بامضاى شاه و مجلس رسيد و اين آخرين عمل مظفر الدين شاه بود ، چه چند روز بعد از دنيا رفت .