سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

572

تاريخ ايران ( فارسى )

گفت . چون غيبت آنها باعث وقفهء مرافعات و معاملات حقوقى ميگرديد اين تهديد خيلى جدى بود و براى كشور گران تمام ميشد . بست بزرك در سفارت انگليس . اوت 1906 م . در زمان مهاجرت به قم دومين و مهمترين قسمت انقلاب شروع شد ، هنگام مهاجرت علما كسبه و تجار دكانهاى خود را بسته بودند . عين الدوله به آنها امر كرد مغازه‌هاى خود را باز كنند و هر دكانى كه بسته بماند اموال آن غارت مىشود . چون اين دستور صادر شد عده‌اى از بازرگانان و صرافان سفير انگليس را در قلهك ملاقات نموده و استفسار نمودند كه اگر آنها در زمينهاى سفارت انگليس در تهران متحصن شوند آيا آنها را بيرون خواهند نمود ؟ سفير انگليس جواب داد آنها را البته به زور نميتوان بيرون كرد . فورا عدهء كمى از بازرگانان در باغ سفارت متحصن شدند . عدهء آنها روزبروز ازدياد يافت تا آنكه در حدود 12 هزار نفر در باغ سفارت چادر زدند . اينها تقاضا داشتند عين الدوله عزل ، قانون اساسى اعلام و مهاجرين قم دعوت شوند . بالاخره شاه تسليم گرديده عين الدوله را از كار انداخت و ميرزا نصر إله خان مشير الدوله را كه يكى از آزاديخواهان بود به جانشينى او منصوب كرد و مجتهدين را دعوت نمود كه از قم مراجعت كنند . ولى مردم كه بدست بعضى ايرانيان اروپا ديده تحريك شده بودند بدين هم راضى نشده و تقاضا نمودند كه شاه مجلس شوراى ملى را تشكيل دهد و قسم بخورد كه مشروطيت را نقض نخواهد كرد . فرمان مشروطهء ايران مردم تا مدتى حاضر به مذاكرهء مستقيم با دولت نميشدند . تا اينكه آخر الامر در نتيجهء اقدامات سفارت انگليس باب مذاكرات بازو دستخط مشروطيت تهيه و مورد قبول مردم واقع شد . فرمان مشروطيت ايران : محل صحهء همايونى جناب اشرف صدراعظم - از آنجا كه حضرت باريتعالى جل شانه سررشتهء ترقى و سعادت ممالك محروسهء ايران را به كف كفايت ما سپرده و شخص همايون ما را حافظ حقوق قاطبهء اهالى ايران و رعاياى صديق خودمان قرار داده لهذا در اين موقع كه رأى و ارادهء همايون ما بدان تعلق گرفت كه براى رفاهيت و امنيت قاطبهء