سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
538
تاريخ ايران ( فارسى )
وى مىخواست خود را بوسيلهء مسافرت معالجه كند ولى بدون شك او نيز مانند پدرش ميخواست از چيزهاى فرحبخش و لذائذ اروپا تمتعى بردارد ، بعلاوه يك جماعت گرسنهاى از اتباع دور او را گرفته بودند كه در خلال تبريكات و تهنيتهايشان اميد پاداشهاى زيادى براى خدمات گذشتهء خود در دل مىپرورانيدند . بنابراين تهيهء وسائل و منابع عايدات از جمله مسائل فورى بود . بانك روس چون راجع به تأسيس بانك شاهى ايران شرحى گزارش رفته اكنون مختصرى از بانك رقيب و همكار روسى او مذكور ميداريم . اين بانك در اوائل موسوم به بانك استقراضى بود ولى حاليه به بانك تنزيلى ( يا اسكنت ) ايران » ناميده مىشود چيرول « 1 » در كتاب گرانبهاى خود مينويسد كه طريقه و اصولى را كه روسها براى بدست آوردن قدرت مالى در ايران دنبال كردند مانند همان طريقه و اصول آنها در چين با موفقيت كامل مواجه گرديد . بانك روس شعبهاى از وزارت ماليهء روسيه مىباشد و مثل يك آلت سياسى مورد استفاده قرار ميگيرد . عمليات اين بانك از روى موازين مالى اداره نميشود ، بنابراين كسر عائدى ساليانه آن بايد خيلى زياد باشد . زيرا نهتنها عمليات و معاملات بانكى كسر زيادى دارد بلكه ساليانه مبلغ هنگفتى خرج ساختمانها شده و به مديران آن حقوقهاى گزافى داده مىشود . روسيه بوسيلهء دادن وامهاى فراوان به صاحبان مستغلات و متدهاى مالى ديگر توانسته است نفوذ مالى خود را در ايران كاملا محكم و استوار سازد . بدين ترتيب نتيجهاى كه از صرف چندين مليون روبل بدست ميآيد رضايتبخش است . « 2 » قروض ايران مسئلهء قرضه بدولت ايران بدوا در انگلستان مطرح گرديد ، ولى درست در همين هنگام قضيهء انحصار تنباكو و نيز ادارهء امتياز استخراج معادن ايران در بورس لندن انعكاس بدى بخشيد و در اينموقع اميد آن نميرفت كه اين قرضه بدون مداخله و پشتيبانى مستقيم دولت انگلستان صورت عمل به خود گيرد . وثيقهاى
--> ( 1 ) - « مسئله شرق ميانه » بقلم سر والتين چيرول چاپ سال 1903 . ( مؤلف ) . ( 2 ) - امتياز بانك مزبور بعد از انقراض امپراطورى روس و تاسيس دولت اتحاد جماهير شوروى حزو ساير امتيازات دورهء تزارى در ايران به كلى ملغى شده و آن از بين رفت . ( مترجم )