سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

521

تاريخ ايران ( فارسى )

بود كه نفوذ و قدرت ايران را آنقدر اعمال كند تا همهء سكنه ايرانى سيستان را تحت كنترل و نظارت تهران دربياورد . ولى شير على عاقبت خود را بر تخت امارت كابل مستقر ساخته و ايران را بجنگ تهديد نمود . در اينموقع دولت بريتانيا رويهء عدم مداخله را كه روى كياست و مهارت بود ترك گفته به استناد مادهء شش عهدنامهء پاريس پيشنهاد حكميت نمود و دو دولت مزبور نيز با آن موافقت نمودند . كميسيون حكميت سيستان سرفردريك گولدسميد پس از موفقيت در تعيين و تصويب سرحد مكران مطابق مشروحهء بالا ، مأمور سيستان شد كه به آنجا رفته در موضوع دعاوى ايران و افغان قضاوت و حكميت نمايد . ميسيون انگليسى از بندر عباس حركت نمود و در سيستان ژنرال پولوك « 1 » كه از طرف لردمايو « 2 » فرمانفرماى هند نماينده بود و نيز دكتر بلو « 3 » مستشرق معروف به آنها پيوستند . مير عالم خان امير قائن و مأمورين ايران هردو نسبت به اين ميسيون به عداوت و خصومت رفتار نموده و اين نكته بوضوح پيوست كه در چنين مواقعى تهيه نكردن يك عده نظامى انگليسى اشتباه است . ژنرال گولدسميد كه تحمل و گذشتش قابل ملاحظه بود حتى الامكان معاينه و مساحى و نيز تحقيقات نموده و مثل سابق يعنى در مورد كميسيون مرزى پيش ، او بطهران مراجعت كرد . ژنرال نامبرده در حكم داورى خود بين سيستان اصلى و سيستان رويى فرق گذاشته بود . او سيستان اصلى را از نيزار واقع در شمال كانال اصلى در جنوب معين كرده و اين ناحيه در آن موقع بوسيلهء رود هيلمند در طرف مشرق محدود بود . اين قسمت كه در حدود نهصد و پنجاه ميل مربع مساحت آن ميشد و داراى 45 هزار نفر جمعيت بود به ايران واگذار شد . سيستان رويى يا ناحيه‌اى كه در ساحل راست رود هيلمند بود بافغانستان داده شد . از نقطه‌اى كه كانال اصلى نزديك سد بزرگ موسوم به بند سيستان شروع مىشود سرحد اعلام شده و تا كوه ملك سياه امتداد پيدا مىكند . اين محل كه در آنوقت بازديد

--> ( 1 ) - Pollock ( 2 ) - Lord Moyo ( 3 ) - Bellew