سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
435
تاريخ ايران ( فارسى )
افغان از بين برود ، چه هرات ، قندهار و كابل همگى در جزو امپراطورى صفوى بوده است . فتحعليشاه از دو برادر زمانشاه استفاده خوبى نمود . اين دو برادر محمود و فيروز نام به « آستان جهانپناه » پناهنده شده بودند . در سال 1798 نيروئى با اين دو شاهزاده بافغانستان فرستاده شد ، ولى نتيجهاى از آن گرفته نشد . در سال بعد فتحعليشاه خود ادارهء عمليات را بدست گرفت . او با يكعده سپاه براى سركوبى فرمانداران و رؤسائى كه علم طغيان برافراشته بودند به طرف خراسان حركت كرد و در آنجا سفيرى از طرف زمانشاه وارد شده و درخواست نمود كه شاه به تهران مراجعت نمايد و در مقابل او هم قبول مىكند كه در افغانستان با برادران فرارى به خوبى رفتار كند . نتيجهء واقعى عمليات نظامى ايران خيلى مختصر و جزئى بود ولى نتيجه آن شد كه زمانشاه از لاهور به پيشاور به اين منظور عقب نشست كه تا در موقع لزوم بتواند آمادهء جنگ باشد . بدين ترتيب هندوستان از فشار افغان رهائى يافت . هيئت اعزامى مهدى على خان 1799 ميلادى مهدى على خان يكنفر ديپلمات ماهر مكتب ايرانى قبلا از بوشهر نامههائى بدربار تهران نوشته بود . در اين نامهها او از تعديات و شرارتهائى كه افغانهاى سنى نسبت به شيعيان لاهور مرتكب شدهاند يادآور شده و نوشته بود كه هزاران نفر از شيعيان به مناطقى كه تحت تصرف كمپانى هند شرقى است پناه بردهاند . بدين طريق خشم و تنفر شاه را برانگيخت ، بعلاوه اظهار داشته بود كه اگر جلوى عمليات زمانشاه را بگيرد خدماتى براى خدا و خلق انجام داده است و در آخر او خاطرنشان كرده بود كه فرمانفرما ابدا از حملهء افغانها به هندوستان بيم و هراس ندارد ، چه شهرت توپخانهء انگليس بر همه آشكار است . براى اثبات اينكه نيروهاى انگليسى قادر بعمليات ميباشند كافى است همين قدر ذكر شود كه فقط هفتصد نفر از آنان ارتش سيصد هزار نفرى سراج الدوله را شكست دادند ! ! در پائيز سال 1799 مهدى على خان شخصا از طرف شاه پذيرائى شد . چون او مبالغ هنگفتى صرف هدايا براى شاه نموده بود موفق شد كه پادشاه را تحريك كند تا مخاصمات خود