سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

393

تاريخ ايران ( فارسى )

در اخلاق مؤثر مىباشد . اين ناسازگارى و تنفر از دريا امروزه نيز در آنها به همان مثابه كه حافظ را از سفر هند بازداشت استوار مىباشد . نادر شاه اولين پادشاه ايران است كه ارزش نيروى دريائى را درك نمود و از اين حيث شايستهء احترام مىباشد . درياسالار سواحل ( دريابيگى ) با آنكه وقتىكه به اين شغل تعيين شد هيچ كشتى نديده بود معهذا از سياست و رويهء دريائى نادر شديدا پشتيبانى ميكرد . در ژانويهء سال 1743 التون برياست كل كشتىسازى تعيين و بلقب جمال‌بك « 1 » ملقب گرديد . التون بساختن كشتى تنها قانع نشد ، بنابراين در تحت اوامر ارباب خود ساحل شرقى درياى خزر را بسوى شمال تا جزيرهء چلكن « 2 » مساحى « 3 » نمود . نقشهء نادر آن بود كه تركمن‌هاى غارتگر را متوقف ساخته و بوسيلهء تأسيس يك ايستگاه مستحكم ادعاهاى ايران را بر اين سواحل قوىتر سازد . علاوه بر آن نادر خيال داشت بوسيلهء نيروى دريائى جناح چپ ارتش را در جنگ برعليه لزگيها پيش برده و به ارتش خود بدانوسيله آذوقه و مهمات برساند . هانوى در اين مورد ميگويد : « محرك نادر در قسمت تأسيس نيروى دريائى عشق و علاقهء او در بدست گرفتن تجارت و سلطهء دريائى خزر بوده است » . التون يك داهيه‌اى بود . او مراكز و ستاد خود را در لنگرود بندر لاهيجان كه داراى آب و هواى طاعونى بود تأسيس نمود و براى از بين بردن تمام مشكلات جدا مشغول كار شد . الوارها را از جنگل بريده و بساحل رسانيد ، پارچه‌هاى بادبان را از پنبه بافته ، طنابها را از ليف كتان درست كرد و چون در آن نواحى لنگرى پيدا نميشد به تجسس و جستجوى آن پرداخت . اهالى محل كه بدون دريافت مزد كار ميكردند نسبت به اين بيگارى و كار اجبارى بدون اجرت سخت دشمن بودند ، اما التون كه فقط يك نجار

--> ( 1 ) - استعمال تركى آن « گمال » است و بايستى بخاطر داشت كه زبان مادرى نادر تركى بوده است ( مؤلف ) ( 2 ) - Cheleken ( 3 ) - شرح جالب توجه كاپيتن و ودروف در كتاب هانوى جلد اول صفحهء 38 - 130 داده شده در صفحهء 161 نقشه‌هاى نادر را ذكر نموده و كوششى كه التون به عمل آورده نشان داده است ( مؤلف )