سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

301

تاريخ ايران ( فارسى )

خود ميخواست از خطر احتمالى قتل بدست يكى از اعضاء مستعد و لايق فاميل خود مصون مانده باشد ولى در ضمن نفهميد و يا نخواست نتايج حتمى و غيرقابل احتراز رويهء جديد را بفهمد . بارى اين روش خيلى خوب بجريان افتاد و برطبق آن مبدا عمل شده بطوريكه در تمام قرن دومى كه اين سلسله در ايران بحكمرانى مشغول بود ديگر يك پادشاه قوى و توانائى وجود نداشت كه بر تخت سلطنت پيشينيان خود جلوس نمايد ، ولى با اين وصف چون مردم اين خاندان را گرامى شمرده و از آنها احترام مخصوص مينمودند حكمرانى و تسلط آنها را قبول داشته تا آنكه حس مردى ملت ايران فاسد گرديد ، آنوقت لازم شد كه ايران جريمهء سنگينى از خون و سرافكندگى به جهت غفلت و فراموشى از احتياطاتى كه بر اثر آنها فقط مملكت حفظ مىشود بپردازد . شاه صفى 1052 - 1038 هجرى ( 1642 - 1629 ) شاه عباس در موقع مرگ دستور داد كه سام ميرزا فرزند صفى ميرزا بدبخت بجانشينى اعلام گردد . پادشاه جديد لقب شاه صفى گرفته و دوران سلطنت سيزده سالهء او يك فصل طويلى از كشت‌وكشتار بوده است . وى تمام شاهزادگان فاميل سلطنتى و حتى چند شاهزاده خانم را بقتل رسانيد و به اين هم اكتفا ننموده بدينسان اساس سلطنت خود را محكم ساخته سر فرصت و آزادانه تمام مشاورين و سرداران باوفاى پدربزرگش را بديار عدم فرستاد . در ميان قربانيان او يكى امام قلى خان فاتح هرمز بود تاورينه و اوليا ريوس و نيز شاردن كه ما اين اطلاعات را از آنها بدست آورده‌ايم مينويسند كه به امامقلى خان اطلاع دادند بدربار نرود ولى او كه بخدمات طولانى و صميميت و وفادارى خود اطمينان داشت فرمان شاه را اطاعت نموده بدربار رفت و در همانجا بقتل رسيد . فرزندان او نيز دچار سرنوشت ميشوم پدر شدند تا مبادا كه بزرگ شدند بفكر انتقام خون پدرشان افتند . سفارت هولستين 1637 بطوريكه در فصل شصت و دوم ذكر نموديم كوشش‌هاى پيش‌قدمانهء جنكين سن براى تجارت با ايران از راه روسيه منتهى بعدم موفقيت گرديد . در قرن هيفدهم از يك مركز تازه ولى از همان راه ، كوششهاى جديدى