سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
281
تاريخ ايران ( فارسى )
به آنان بار داده نشد و چون سفرا بقزوين رسيدند سردومور كاتون و سررابرت شرلى هردو مردند . سفارت « 1 » دوم مأمورين دولت انگليس بايران بدينسان پايان پذيرفت و فرستادهء پادشاه انگليس را در قبرستان ارامنه به خاك سپردند ، در حالى كه كشيشهاى ارمنى و عدهاى از ارامنه با كمال ادب و احترام در مراسم تدفين شركت جستند . اگرچه اين مأموريت نيز تا حدى بشكست مقرون بود ولى بدون شك همين خود بر منافع و درجهء علاقهء دولت بريتانيا را نسبت بايران افزود و به همين لحاظ بود كه چندى بعد چارلز اول پادشاه انگلستان كه از علاقهمندان علم و دانش بشمار ميرفت از شركت هند شرقى خواست كه چند قطعه خطوط فارسى براى او بفرستد . سرمايههاى انگليسى در خاتمه بايد چند كلمه نيز از سرمايههاى انگليسى از زمان سلطنت پادشاهان آخر صفوى در ايران ذكر كرده بموجب قراردادى كه با شاه صفى منعقد شده بود مقرر بود دولت انگلستان سالى 1500 ليره بعنوان پيشكشى بعلاوه معادل 60000 ليره بابت بهاى ابريشم بدولت ايران بپردازد ، از اين 60000 ليره يك ثلث آن وجه نقد و دو ثلث ديگر بجنس تحويل ميگرديد ، ولى دولت ايران در مقابل از همان روز اول از پرداخت قسمت عوارض گمركى بندرعباس كه قيد شده بود خوددارى مينمود . نسبت به اين مسئله متصل شكايت ميشده ولى ايرانيها كه تصور مينمودند انگليسها از اين معامله استفادهء هنگفتى مىبرند مسئله را جدى تلقى نميكردند ، تا اينكه كمپانى هند شرقى قديم و جديد در 1708 يكى شد و اين موضوع از ايجاد يك اصطكاك و تصادم داخلى جلوگيرى كرد و وضع شركت تا موقع حملهء افاغنه استوار و خوب بود .
--> ( 1 ) - سفارت اول در دورهء سلطنت ارغون در سال 1291 بود كه در فصل 57 كتاب بدان اشاره شد . ( مؤلف )