سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

268

تاريخ ايران ( فارسى )

اولين مسافرت اين كمپانى جديد در سال 1601 ميلادى شروع شد و بفرماندهى جمز لنكاستر « 1 » دريانورد عاليمقام شروع شده و دو سال بعد با محمولات گرانبهائى شامل يك ميليون پوند فلفل مراجعت كرد . در اين مسافرت‌هاى اوليه و بازرگانانى در آن مسافرتها شركت كرده بودند تغييرات و انقلاباتى كه روى داده شرح آن در نامه‌هاى دريافتى از شركت « 2 » هند شرقى ثبت شده است و ما بوسيلهء آن ميفهميم كه چگونه باب مراودهء با ايران افتتاح شده است . اولين كوشش انگليسىها براى تجارت با ايران از راه دريا 1616 وقتىكه نمايندگان تجارتى انگليس براى اولين بار بدربار مغول هند رفتند ماهوتهاى آنان به خوبى فروش رفت و فورا سفارش مقدار وافرى بانگلستان داده شد . اما وقتى ماهوتهاى سفارشى وارد شد تازگى و رونق آن از بين رفت و در انبارها بىمشترى ماند . بنابرين تجار فورا در فكر پيدا كردن بازار تازه‌اى براى فروش آنها افتادند ، رئيس تجارتخانه يكنفر انگليسى موسوم به « اسثيل » را كه از طريق خشكى از حلب بهند رفته بود ملاقات كرد و از او اطلاع يافت كه در ايران ميتوان خاطرجمع بود كه مصرف ماهوتهاى انگليسى بواسطهء سرد بودن هوا خيلى زياد و اينكه مردان ، زنان و اطفال در آنجا مدت پنجماه تمام در سال لباس سنگين ميپوشند . غرض اين جوان از استعداد ايران براى تجارت شركت هند شرقى سخن بگزافه گفت ، بعلاوه اظهار داشت كه بازار فروش ابريشم در ايران پنجاه درصد ارزانتر از حلب مىباشد و از اينرو نمايندهء شركت در سورت با مقدمات قابل تحسينى تصميم گرفت استيل را با نمايندهء ديگرى موسوم به كروتر براى تحصيل فرمان بازرگانى از شاه عباس باصفهان روانه كند . بعلاوه آنان براى سررابرت شرلى كه

--> ( 1 ) - James Lancaster . ( 2 ) - اين دفترهاى ضخيم بيشتر بسعى و اهتمام و ، فوستر دبير لايق و مستعد ادارهء هند تهيه و طبع شده است و دورهء آن در مراكز نمايندگى تجارتى انگليس در هند مدتها ادامه داشت . فوستر شرح سفارت سرتوماس‌رو بدربار مغول كبير ( امپراطور هند ) را نيز جمع و طبع نموده كه آن مشتمل بر گزارش قابل‌توجهى از افتتاح باب تجارت با ايران مىباشد * ( مؤلف ) ( * ) - I have Consulted the Calendar of the State Papers , ed , by Noel Sainsbury .