سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
239
تاريخ ايران ( فارسى )
در كتاب شهرت و نام مىنوشتند و آن مربوط بود باكتشاف منطقهء قطبى كه در آن صليب « سنت جرج » راه را نشان داد . از سفرهاى خيلى پيشين دريائى و فوق العاده مفيد همانا سفر دريائى اكتشافى « ريچاردشانسلر » بود كه منجر بكشف درياى سفيد شد و بدين ترتيب باب تجارت پرسودى با روسيه افتتاح گرديد . اين روابط بوسيلهء يك بازرگان حادثهجوى آندوره موسوم به « آنتونى جنكينسون » توسعه و بسط يافت . در سال 1557 پس از فوت « شانسلر » او برياست كل كشتيهاى شركت « مسكوى » كه بسوى روسيه حركت مينمود منصوب گرديد . بدون شك او خيلى مايل بود كه تعليماتى را كه اربابانش به او داده بودند اجرا نمايد . اين تعليمات بدين قرار بود « شما بايستى با تمام وسائل ممكنه كه در دسترس شماست اطلاع حاصل كنيد كه چگونه ممكن است يكنفر از روسيه از راه دريا و خشكى به ختا برود » چنان كه نتيجهء كار او نشان داد كه اين شخص توانست در اين خصوص اطلاعات زيادى بدست بياورد . « اوان مخوف » تزار روسيه كاملا مجذوب اين انگليسى شد و به همين سبب در سال 1559 ميلادى او را با عنوان سفارت خود ببخارا روانه داشت . اين عمل « اوان » خود دليل بارزى است بر لياقت و شخصيت جنكينسون . « جنكينسون » در طى مسافرت خود در ميان سياحان و مكتشفين بزرگ انگليسى مقام مهمى را بدست آورد ، زيرا او اولين انگليسى است كه از ولگا سرازير شده و موفق بديدار خيوه و بخارا گرديده است . راستى ميتوان او را اولين جهانگرد بزرگ انگليس در خشكى محسوب داشت . در تمام مدت مسافرت ، او وقايع روزانه را ( در دفتر يادداشت ) بدقت ضبط مينمود ، چنان كه ما در ضمن مطالب ديگر مىفهميم كه او زمانيكه ببخارا رفته ( يعنى در سال 1559 ميلادى ) امير ازبك موسوم به « عبيد الله » عازم اولين حمله از حملات بزرگ خود بخراسان بوده است . جنكينسن بسلامت بروسيه بازگشت ، او نه تنها در اين مسافرت مأموريت خود را به خوبى انجام داد بلكه درعينحال اطلاعات زيادى دربارهء راه به طرف