كه امروز جزو افغان محسوب ميشوند قلاع و استحكاماتى كه بوده مقاومت‌شان را ادامه دادند . محاصرهء كلات نادرى و ترشيز قلعهء طبيعى معروف بكلات نادرى كه ما آن را در سابق مذكور داشتيم شهرت فناناپذيرى يافت . بواسطهء اينكه بعد از يك حملهء ناگهانى كه بىنتيجه « 1 » ماند آنچه كه با يورش و حمله كوشيدند نتوانستند بر آن دست يابند . تيور لنگ خود شخصا دربند « 2 » نفطه را حصار داده و سران لشكر او به ديگر مدخلها حمله‌ور شدند و بعضى كوه گردهاى بدخشانى راهى به صخره پيدا كرده باب مذاكره براى تسليم مفتوح گرديد ولى اين مذاكرات داشت پيشرفت ميكرد كه مدافع محيل و زيرك آن راه و جاپا را محو ساخته و رخنه‌ها را مرمت و اصلاح نمود چنان كه چهارده مرتبه حمله برده شد ولى همهء آنها بىنتيجه ماند . تيمور لنگ بزرگ اعتراف بشكست خود نمود . هرچند او نيروئى در آنجا گذارد كه راه قلعه را به بيرون مسدود نمايد و در آخر قلعهء مزبور بواسطه شيوع مرض طاعون تسليم گرديد . شهر ترشيز كه نگارنده محل آن را معاينه « 3 » كرده بقهر و غلبه گرفته شد و آن بواسطهء خندق عميق و ديوارهاى بلند غير قابل تسخير تصور ميشد ، ليكن بوسيلهء حفارها و نقب‌زنان ماهر زبردست آب‌ها را كشيده و بعد نقبى زير ديوار زده و آن تسليم گرديد . از قتل مستحفظين و پادكانهاى آن صرف‌نظر شده و آنها در ليست قشون تحت تيمور درآمدند كه در تركستان مشغول خدمت گردند . اردوكشى بسيستان 785 ه ( 1383 ) مقايسهء بطئى و كندى پيشرفت اين دوره بدست تيمور با سرعت و تندى و نيز سهولتى كه مغولها ايران را مورد تجاوز و تهاجم قرار دادند قابل ملاحظه و شايان دقت نظر است . هرات بيشك قبول اطاعت و انقياد نمود ليكن مقاومت و پايدارى كلات نادرى و ساير دژها و استحكامات بايد

--> ( 1 ) - رجوع به « پنجمين سفر در ايران » مجلهء انجمن جغرافيائى همايونى . دسامبر 1906 ( مؤلف ) ( 2 ) - عبارت است از گردنه‌اى كه مدخل طبيعى قلعه را تشكيل ميدهد . ( مؤلف ) ( 3 ) - مجلهء انجمن جغرافيائى همايونى شماره فوريه 1911 ( مؤلف )