سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

153

تاريخ ايران ( فارسى )

در مصارف و مخارج دست اسراف گشوده و در عطايا و انعامات بافراط رفت ، وقتى كه خزائن خالى شد در تقليد از قوبيلاى به تهيه و نشر پول كاغذى ( اسكناس ) پرداخته ولى كار آن هم به جائى نرسيد يعنى مردم از قبول پول كاغذى سر باززده و بالاخره رواج نيافت تا آنكه فرمان نسخ آن صادر گرديد . حماقت گيخاتو و دست درازيها و حركات بيرويه و بالاخره زياد روى او در هر قسمت امرا و سر كردكان مغول را از او بيزار ساخته و هنگاميكه بايدو بواسطهء خشمى كه در يكموقع به او رانده و دشنامى كه به او داده بود طغيان كرد . اين ايلخانى بدبخت تنها مانده و بالاخره او را دستگير و خفه كردند و بايد دانست كه بايدو جانشين او هم زياد خوشبخت نبود ، زيرا كه او كمتر از يكسال ايلخانى بوده و بعد سران و افسرانش بنفع غازان بر عليه او قيام كرده و بالاخره او را دستگير و بقتل رسانيدند و با مرگ او دورهء ايلخانان منفور يا وحشى به پايان رسيد . اين نكته جالب توجه است كه همانطور كه پيش از دوازده سال احمد بواسطهء تمايل و علاقه‌اش بدين اسلام تاج و تخت را از دست داد حالا هم خلع از ايلخانى و مرگ بايدو بواسطه ضديت او با اسلام و تمايل و علاقه‌اش بديانت مسيح بوده است . برگشت ماركوپولو بايران 1294 ميلادى امير ارغون هيئتى بنزد قوبيلاى فرستاد كه خواهش كند شاهزاده خانمى از همان خانواده بدربار او گسيل دارد . اين مسئول به وضع خوشى صورت انجام پذيرفته و بانوى بسيار زيبائى قوقاچين نام انتخاب و بمصاحبت فرستادگان ارغون و همراهى بازرگانان ونيسى در 1292 م عازم ايران گرديده و خدمت مخاطره‌آميز مراقبت و محافظت بانوى مشار اليها از چين تا ايران به ماركوپولو محّول گرديد . قوبيلاى هنگام مرخصى ونيسى نامبرده دو پايزه طلائى جهت توصيه بوى سپرده و پيغامهائى نيز توسط ايشان جهت پادشاهان فرانسه ، انگليس ، اسپانيا و ساير سلاطين مسيحى فرستاد . آنها راه خشكى را كه بسيار خستگىآور بود ترك گفته با سيزده كشتى و ملتزمين و همراهان زيادى از راه آب روانهء ايران گرديدند ، ليكن اين مسافرت آنها دو سال به طول انجاميد و در ظرف اينمدت جز هيجده نفر كه زنده