سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
149
تاريخ ايران ( فارسى )
گردنه رسيديد يك نشيب و سرازيرى طويلى به نظر ميرسد كه تا به پائين دو منزل مىشود يعنى در حدود دو روز سواره بايد راه پيمود . . . وقتىكه شما به پائين كوه رسيديد آنوقت خودتان را در يك جلگهء وسيعى مىبينيد كه در اوايل آن شهريست موسوم به كامادى كه در سالف ايام بزرگ و معتبر بوده و اكنون از اهميت و اعتبار وى كاسته است » هنگام نزول و فرود آمدن به اين جلگه ، سياح ونيسى و همراهانش مورد حملهء راهزنان و دزدان واقع شده با اشكال و زحمت زياد فرار ميكنند . او آنوقت زنجيره كوههاى پست را طى نموده تا در دشت و بندر هرمز كه در فصل 54 به آن اشاره شد سر درميآورد كه در اينجا بازرگانان از هند با كشتيهاى حامل ادويهجات ، احجار قيمتى ، مرواريد ، پارچههاى ابريشمى و زرى ، عاج و بسيارى از اجناس و اشياء ديگر آمده و كالاهاشان را به بازرگانان هرمز ميفروختند . در اينجا بملاحظهء اينكه كشتيها قابل سوارى در دريا نبوده و يا بواسطهء اختلال در صحت مزاج ، بيكى از اين دو جهت جهانگرد ونيزى ما از يك جادهء ديگر برگشته و از طريق سيرجان يا ارزو بكرمان برگشته است ، ليكن حقايق و اطلاعاتى كه داده شده كم و ناكافى هستند . ماركو از كرمان و از سمت شمال روانهء كوهبنان گرديده كه آن هنوز باسم قوهبنان خوانده مىشود و در اينجا او در كنارهء جنوب لوت بوده است و اينك ما باز شرحى را كه او ذكر نموده ذيلا نقل ميكنيم « مسافر وقتى كه از كوهبنان خارج مىشود بار ديگر بيك بيابان چولى ميرسد كه هشت منزل مىشود . در اين صحرا نه از جنس ميوه و نه از سبزه و درخت چيزى يافت نميشود و آبى هم كه بدست ميآيد تلخ و غير قابل شرب و لذا مسافر مجبور است تمامى مايحتاجش را از غذا و آب با خود حمل كند . . . خلاصه پس از هشت روز طى مسافت شما داخل ولايتى ميشويد كه به تونوكين موسوم است » لفظ تونوكين به ظاهر بايد همان تون و قائن باشد ، ليكن در نقشه محل مزبور مستقيما به طرف شمال امروز طبس مىباشد و اين به نظر موجه ميآيد كه بگوئيم سياح ونيسى راه آن بلاد را پيش گرفته است ، هرچند از استفسار و تحقيق نگارنده در اين شهر در 1905 ميلادى معلوم گرديد كه از كوهبنان جادهء تجارتى يا كاروان رو هيچ وجود نداشته است و تمامى كاروانها از