سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

142

تاريخ ايران ( فارسى )

كر خندقى عظيم حفر كنند و بعد آن را محصور كرده و مستحفظ و پادگان گذاشت . هيتون پادشاه ارمنستان و بيبرس سلطان مصر 665 - 664 ه ( 167 - 1266 ) اباقا خان نيز سياست تدافعى اختيار نموده به پادشاه ارمنستان عملا كمك و مساعدتى ننمود و نامبردهء اخير ناچار گرديد مطابق شرائط و قراردادش با بيبرس سلطان مملوك بحرى عمل كند . سلطان مملوك بعد از پيروزى يافتن بر صليبيان و گرفتن قيساريه و ديگر ولايات و شهرها از آنها حمله به كليكيه برده و يك لشكر ارمنستان را شكست داده وليعهد ارمنستان را اسير گرفت . قرارداد صلح در آخر بواسطهء تسليم داشتن ولايات مختلف چندى بسته شد و اباقاآن به هيچكدام از آنها اعتراضى نكرد ، چه از مشرق تجاوز و تهاجمى به خاك او شده و ناچار بود تمام قواى خود را براى مواجههء با حريف بدانطرف سوق دهد . حمله به خراسان بدست براق 668 ه ( 1270 ) در 1265 ميلادى قوبيلاى ماوراء النهر را به براق نوهء جغتاى بدين شرط واگذار كرد كه او به قيدو نوهء اوگتاى كه از شناسائى وى بخاقانى استنكاف كرده بود حمله به برد . چهار سال بعد از اين قضيه اين دو شاهزاده باهم صلح كرده و ضمنا تصميم گرفته شد كه براق با كمك قيدو به خراسان حمله‌ور شود ، نامبرده تا نيشابور پيشرفته و آن ولايت را بدون معارض يا مقاومت سختى به باد غارت داد . ليكن اباقا در اين ميانه به تهيه و جمع‌آورى قوا اشتغال داشته و به زودى او از همان جادهء اصلى كه بخراسان ميرود طرف شرق روانه گرديد ، او در ورودش به ناحيهء بادغيس قسمت شمال هرات سفرائى بنزد براق فرستاد و در ضمن پيشنهاد صلح ولايات غزنه و كرمان را به او واگذاشت ولى اين پيشنهاد رد گرديد . اباقا اينوقت دست به نيرنگ و حيله زده و چنين بدشمن وانمود كرد كه براى دفاع مرزهاى غربى عازم بازگشت است ، اين تدبير او بدين اردوكشى نتيجهء قطعى بخشيده و مقصودى كه بود حاصل گرديد ، به اين معنى كه آنها مورد تعقيب واقع شده و يك جنگ سخت مأيوسانه‌اى در نزديكى هرات بين فريقين