و جو كشت كرده‌اند . آخرين شهر بزرگ خراسان كه مورد هجوم قرار گرفت هرات بود . مقاومتى نوميدانه در اينجا براى مدت هشت روز به عمل آمد ، ليكن پس از كشته شدن حكمران ، اهالى از در تسليم درآمده . و قبول اطاعت نمودند و تولى فقط بقتل پادگانهاى آنجا قناعت نمود و از كشتن سكنه درگذشت . جنگ برعليه جلال الدين 618 هجرى ( 1221 ) جلال الدين پس از تارومار كردن يك دسته از بهترين سواران مغول در نسا روانهء نيشابور گرديد . فتح نمايان مزبور در حقيقت نخستين فتح بر لشكريان مغول را در ايران تشكيل ميدهد . او سه روز در آنجا توقف كرده و بعد هزيمتش را به طرف غزنه ادامه داد و يكساعت بعد از عزيمت او از نيشابور يكدسته از سپاهيان مغول وارد آن صحنه شده و بلافاصله بدنبال وى روانه گرديدند ، جلال الدين با سرعتى فوق العاده حركت نموده و يكصد و بيست ميل مسافت در روز سواره راه پيمود ، ليكن در ورودش به زوزن طرف جنوبى خواف ديد كه دروازه‌هاى شهر را به روى او بسته‌اند ، ناچار به طرف هرات حركت خود را ادامه داد . مغولها او را در خارج زوزن تا مسافتى تعقيب كردند ولى او بسلامت خود را بغزنه رسانيد . در سراسر اين بلد هرج‌ومرج غالب بود ولى مردم از هرطرف زير لواى او گرد آمدند و بالاخره در اندك مدتى نيروئى فراهم كرده و در بهار 1221 ميلادى روانهء طرف شمال نزديك با ميان گرديد . در اينجا بيك موفقيت ابتدائى نائل آمده يكهزار تن مغول را كشت ، ولى اينعمل سىهزار تن مغول را تحت فرمان شيقى قوتوكو « 1 » بسرعت در مقابل او آورد . نامبرده را چنگيز بعجلهء تمام فرستاده بود كه تا قشون اصلى را در قبال عملياتى كه از ناحيهء جلال الدين مىشود حمايت و تقويت نمايد و اين اقدام يعنى قرار دادن نيروى محافظ و حامى خود ثابت مىكند كه چنگيز نه فقط در پيكار و صف‌آرائى يا حركت در جلو دشمن ماهر و زبردست بود بلكه موقعيت قشون را هم از لحاظ استراتژى و مخاطرات احتمالى در نظر گرفته و احتياطات لازمه را از دست نميداده است . خلاصه اين دو لشكر وقتى كه بهم درآويختند ميمنهء قواى جلال الدين كه پياده با مغول كارزار ميكرد شكافته شده و تفرقه و پراكندگى در سپاهيان رويداد ولى بواسطهء

--> ( 1 ) - Shikikutucu