نمايد ، سلطان نامبرده كه از فتوحات اخير خود مست نخوت و غرور بود سفير چنگيز را كشت حمله به ماوراء النهر 616 هجرى ( 1219 ) در سال 616 ه درست يكسال بعد از آنكه چنگيز خان تصميم بجنگ با خوارزمشاه گرفته بود سيل انهدام و بر بادى به حركت آمده و به طرف شهر اترار سرازير گرديد . سلطان محمد با چهار صد هزار تن لشكر بمبارزهء با چنگيز آمده بود ولى در بين ناحيه اوش و اترار از جوجى پسر چنگيز با تلفات زياد شكست خورد و سلطان محمد پس از اين شكست سخت مصمم گشت از مواجههء با لشكر مغول احتراز نموده بجاى آن شهرهاى عمدهء كشور خود را سنگر به‌بندد و با خود تصور ميكرد مغولها همين كه مقدارى غنيمت گرفتند به حملهء بر شهرهاى مستحكم نخواهند پرداخت و با غنائم بكشور خود مراجعت مينمايند . اين نقشهء غلط زمينهء خوبى براى حمله بدست چنگيز خان داد ، زيرا او حالا ميتوانست با فراغ بال لشكريان خود را تقسيم و دسته‌بندى كرده بدون اينكه بيم روبرو شدن با يك سپاه سنگين دشمن داشته باشد هركدام را از يك طرف روانهء حملهء بيك شهر نمايد . چنگيز دو پسر خود جغتاى و اوگتاى را مأمور تسخير اترار نمود . جوجى پسر ديگرش ابتدا خوارزمشاه را شكست داده سپس از آنجا به طرف جند طرف شمال متوجه و يك سپاه پنجهزار نفرى نيز مأمور تسخير خجند گرديد ، چنگيز خود نيز بهمراهى پسر كوچكش تولى با قشون اصلى روانهء تسخير بخارا شده و براى مبارزهء با خوارزمشاه در صورتى كه براى نگاهدارى سلطنت خود بخواهد جنگ كند خود را حاضر و آماده ساخت . محاصرهء اترار مدت شش ماه طول كشيد و چون حاكم شهر ميدانست چنگيز انتقام سفراى خود را از او خواهد كشيد تا آخرين لحظه پايدارى كرد ولى چون بالاخره از طرف سلطان جبان و بزدل خيوه به او كمك نرسيد شهر با وجود ابراز شهامت و شجاعت مأيوسانه به تصرف دشمن درآمد و حاكم آن زنده دستگير و بحضور چنگيز آوردند . چنگيز فرمان داد تا نقره‌داغ كرده در گوش چشم او بريزند . جوجى پسر چنگيز شهر سيگناك « 1 » را پس از هفت روز محاصره تسخير و شهر جند هيچگونه مقاومتى بخرج نداد .

--> ( 1 ) - Signac