در آسياى مركزى و ايران كه اغلب مغولها مسلمان شده‌اند هنوز آثار چركى و كثافت اوليّه را بيادگار باقى دارند ولى البته شدت احكام اسلامى نسبت بمسئلهء وضو و غسل تا حدى آنانرا به نظافت وا داشته است . مغولهاى خالص مردمى هستند داراى چشمان بادامى ، قامت كوتاه ، مو و ريش و سبيل كم ولى با اينحال يك نژاد قوى و محكم و سخت و صلب ميباشند ، اگرچه پاهايشان خلقتا ناقص اما گوئى سواره‌كار به دنيا آمده‌اند . در كسب و تجارت و تحصيل ثروت معمولا از ايرانيان خيلى عقب‌ترند و در خراسان وضعيت آنان نسبت بايرانيان نظير ايطاليائيها و مردمان اروپاى شرقى در امريكا مىباشد . يسوگاى پدر چنگيز خان نياكان چنگيز در پشت‌پرده‌هاى ضخيم افسانه مستور و از آنها اطلاع صحيحى نداريم ، ليكن اجداد بلا واسطه يا نزديك او بنا به گزارش مبسوط د . اوسون آنها خراجگذار نوچين‌ها ( هياطله ) فاتحين طوائف ختائى بوده‌اند كه بسلسلهء قين نيز معروف ميباشند ، از قضا يكى از كسان قبيلهء چنگيز يكنفر از افسران در بارقين « 1 » را بقتل رسانيده در عوض نوچين‌ها يكى از افراد خاندان چنگيز را روى خرك چوبى ميخ‌كوبى كردند و اين مجازات سخت نسبت بصحرانوردان ياغى سبب شد كه قبيلهء نامبرده سر بطغيان برداشته و در مقام تلافى و كينه‌جوئى برآمدند ، چنان كه رئيس قبيلهء قوبيلاى لشكر كشيده و قشون قين را شكست داده غنائم فراوان گرفت و در اينجا ما براى دفعهء اول اسم يسوگاى را مىشنويم . برادر قوبيلاى بارتام بهادر چهار فرزند داشت كه سومين آنها يسوگاى بهادر برياست قبيله انتخاب گرديد . بارتام بهادر رئيسى شجاع و مدبر و فعال بود ، اينمرد قبائل اطراف را مطيع ساخت و از آنان در جنگها استمداد نمود . وقتى كه سلسلهء قين توسعهء اقتدار او را دريافتند . در صدد نابود ساختن او برآمده و بدين قصد تاتارهاى بويرنور را برعليه او برانگيختند و يسوگاى كه گوئى برعليه يك تهاجم و حملهء سخت ناگهانى مىجنگيد درگذشت . ظهور چنگيز خان 1175 - 1206 ميلادى در سال 1175 ميلادى براى يسوگاى فرزندى بوجود آمد كه او را به ياد يكى از رؤساى طوائفى كه بدست يسوگاى كشته شده بود تموچين نام نهاد . در سال 1175 م تموچين سيزده

--> ( 1 ) - Kin