شده عمر خيام همدرس نظام الملك بود و وزير نامبرده بدين مناسبت براى او مستمرى برقرار كرد . قديمترين تذكره‌اى كه از خيام ياد كرده چهار مقالهء عروضى در فصل منجمين و ستاره شناسانست . در اينجا نظامى از قول اين شاعر مينويسد كه او ميگفت قبرم در موضعى خواهد بود كه سالى دو بار درختها شكوفه‌هاشان را روى من بريزند ، بعد مينويسد كه در سال 530 ه ( 1135 ) نظر به حق استادى كه خيام بر من داشت به زيارت قبر او رفتم و ديدم قبر او را كه در پاى ديوار باغى واقع شده كه درختان گلابى و هلو سر از ديوار باغ بيرون كرده چندان برگهاى شكوفه بر سر خاكش ريخته بودند كه اثرى از خاك پديدار نبود ، از همين‌جاست كه براى بعضى اين عقيدهء غلط پيدا شده است كه خيام را در زير سايهء بوتهء گل سرخى مدفون ساختند . بديهى است در فلات خشك و كم‌آب ايران تأثير شاعرانهء گلهاى درخت گلابى و هلو بمراتب عميق‌تر است تا در انگلستان كه به علت رطوبت هوا درخت و گل و سرسبزى بيشتر مىباشد . نگارنده دو بار از شهر نيشابور عبور كرده و در هربار قبر خيام را زيارت كرده‌ام و آن پهلوى مقبرهء امام‌زاده محمد محروق يكى از منسوبان امام رضا ( ع ) كه بدست شاه عباس صفوى ساخته شده واقع است . صحن امامزاده داراى چهار باغچه و در يكطرف مقبرهء خيام پوشيده از گچ سفيد و بدون سنگ و كتيبه قرار دارد و باغچه‌ها پر از درختان ميوه و هنوز بر سر مزار خيام گل و شكوفه ميريزند . از مشاهير شعراى ايران و حتى از ابن سينا لااقل يك رباعى كه معروف مىباشد در رباعيات مزبور راه يافته است . ترجمهء عمر خيام در ادبيات زبان انگليسى بىتأثير نبوده و در واقع ادبيات خشك و مادى غربى را با نوشتجات شاعرانه و خيالى مشرق زمين وفق داده است . قابوس‌نامه در ميان كتب ايرانى كه من از آنها اطلاع دارم قابوس‌نامه تأليف كيكاوس بن قابوس زيارى در 1082 ميلادى را ميتوان در واقع يكى از بهترين نمونهء ادبيات اخلاقى و اجتماعى ايران دانست . در اين مجموعه كليهء اصول اخلاقى و اجتماعى از وظايف نسبت بوالدين ، پير و جوان ، مراسم شكار ، چوگان