و اين تسميه هم از جهت اسم شهريست كه در ساحل يمين آن واقع است . در ايام قديم وارد خليج فارس ميگرديد ليكن امروز آب آن در باتلاقهاى هويزه فروميرود . آبديز قديما ايديدى و در دورهء يونانيها كپراتز خوانده ميشد و امروز آبديز است و آن از كوههاى لرستان نزديك بروجرد برميخيزد و بعد از آنكه رود ديگر موسوم به كازكى با آن متصل شده از دزفول عبور كرده در بند قير وارد كارون مىشود و شعبهء مهم آن محسوب ميگردد . كارون قديما اولاى نام داشته يونانيها اوليؤس تلفظ ميكردند و نئاركوس « 1 » آن را پازى تيگريز يا « دجلهء كوچك » ميخوانده اعراب دجيل « 2 » ميناميدند و امروز بكارون معروف است . در حدود چهار هزار سال قبل از ميلاد در نقطهء نزديك اهواز جديد وارد خليج فارس ميشده است و در آن نقطه جزيره‌اى در خليج فارس موجود بود كه اكنون به صورت رشته‌كوه سنگى مرتفعى باقى مىباشد . در قلب ولايات بختيارى رشته‌كوه بلندى است كه از يك جانب آن زاينده‌رود جارى مىشود كه به سمت مشرق يعنى اصفهان ميرود و از دامنهء جنوبى آن كارون برميخيزد . در طرف سرچشمه آب كارون بسرعت فوق‌العاده حركت مىكند ، چنان كه قبل از رسيدن بشوشتر نه هزار پا انخفاض مىيابد . در عرض راه از يكى از باشكوه‌ترين مناظر عالم عبور مىكند . تنگه‌هاى ناهموار كوهستان غالبا ممكن الوصول نيست و از بلندى آنها رود مزبور بعمق چندين هزار پا مثل نوارى به نظر ميرسد . در يك نقطه بقدرى كم‌عرض است كه يك آدم زرنك متعارفى ميتواند از روى آن بجهد . خط حركت و جريان رودخانه مكرر تغيير مىكند بطوريكه گاهى از اوقات با مجراى سابق خود موازى مىشود و پيچ و خمهاى آن بين سرچشمه و شوشتر دويست و پنجاه ميل است در صورتى كه مسافت به خط مستقيم يك سوم اين مقدار مىباشد .

--> ( 1 ) - Nearchus ( 2 ) - كتاب سرزمين خلافت شرقى صفحه 232 . دجيل مصغر دجله و بنابرين مترادف با لفظ پازى تيگريز مىباشد . « مؤلف »