و فيض‌بخشى به درياى زخار مانند است » . ولى مقام او را بايد گفت كه فوق همهء اينهاست ، چه اين خليفه اساس حكومت خود را روى عدل‌وداد قرار داده و پايهء سلطنت را بدرجه‌اى بس رفيع و منيع رسانيد . او خطوط ارتباطيهء كشور را اصلاح نموده و آن را بسى توسعه و ترقى داد . قلاع و استحكاماتى در مراكز مهمه ترتيب داد . قصبات و شهرها بنا نمود ، شعر و ادب را ترويج نموده و شعرا را بسى تشويق ميكرد . موسيقى و ادبيات را به پايهء بلندى رسانيد . از طرف ديگر اين را هم نبايد نهفته گذاشت كه مظالمى كه از وزراء و سرداران او صادر شده مسئوليت آن دامن‌گير شخص او مىباشد . حقيقت امر اين است كه مهدى پيروان مانى را جدا تعقيب نموده حتى او براى اين كار يك ادارهء خاصى تشكيل داد . پيغمبر برقع‌پوش خراسان 158 - 161 هجرى ( 774 - 777 ) حادثه‌اى كه در اوايل خلافت مهدى بوقوع پيوست از حوادثى است كه خوانندگان انگليسى را به منظومهء « مور » آشنا ميسازد . شرح قضيه بطور اجمال اين است كه مقنع معروف بحكيم برقعى در قريه‌اى موسوم به قارض واقع‌بين راه مشهد و هرات تولد يافته - است . از جمله تعليمات او يكى اين بود كه خدا در آدم و ابو مسلم كه اسمش هنوز بشدت ورد زبانها بود و نيز در خودش حلول « 1 » نموده است . او مدت چهار سال آسياى مركزى را در تصرف داشت تا آنكه محصور شده و پس از آنكه از همه‌جا مأيوس گرديد خود را در ميان خمره يا حوضچهء تيزاب انداخته هلاك ساخت . هادى 169 - 170 هجرى ( 785 - 786 ) فرزند لايق و محبوب مهدى ، هارون بوده است كه در سال 156 در جنگ بسفور ابراز لياقت نموده افتخاراتى براى خود تحصيل كرده بود . از اينرو او ميخواست حق خلافت را از موسى معروف به هادى كه بزرگتر بود سلب كرده به هارون واگذار كند ، مگر هادى حاضر نشد كه از حق خود صرف‌نظر كند . چنانچه بعد از فوت ناگهانى او زمام امور

--> ( 1 ) - برون در جلد اول و فصل نهم كتاب خود هويت تمام اين فرقه‌ها را بتفصيل ذكر نموده است و خوانندگان مىتوانند بانجا مراجعه كنند ( مؤلف ) .