سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
720
تاريخ ايران ( فارسى )
نموده كه آن را جالبتوجه عامه قرار داده است . تصرف خيبر بر منابع ثروت اسلام افزود . غنائمى كه بدست آمد بسى قابل توجه بوده است ، بعلاوه چون اين نقطه آخرين مركزى بوده است كه يهود در قرب و جوار مدينه داشته و مسلمانها آن را هم تصرف كردند اين بود از آنوقت ببعد ديگر نام و نشانى از يهود باقى نمانده خيال مسلمانها از اين رهگذر به كلى فارغ و آسوده شد . انجام وظائف حج 7 هجرى 629 در تاريخ زندگانى پيغمبر از چيزهائى كه خيلى مهم و فوقالعاده به نظر ميآيد همانا اعمال حجى است كه در تاريخ فوق بجا آورده - است ، چنان كه مطابق عهد و پيمانى كه در اين باب بسته شده بود قريش شهر مكه را براى سه روز خالى نموده پيغمبر با دو هزار نفر وارد گرديد . سه مرتبه خانهء كعبه را طواف كردند ، سعى صفا و مروه را به حالت سوارى به عمل آورده و شترهائى را كه بعنوان قربانى از مدينه آورده بودند همه را نحر نمودند . در روز پسين اذان يعنى بانگ نماز گفته شد و مطابق همان ترتيبى كه در مدينه معمول بود با جمعيت خود مشغول نماز گرديد . در صورتى كه قريش در اين هنگام بالاى كوهى مشرف به كعبه ايستاده و از روى تحقير اين منظرهء غريب را تماشا ميكردند . حج مذكور بر ابهت و جلال پيغمبر افزوده و چيزى نگذشت كه خالد بن وليد افسر بزرگ با چند نفر از اشخاص مهم اسلام را قبول نموده و ملحق به پيغمبر گرديدند . جنگ موته 8 هجرى 629 دائرهء قشونكشى و تهاجمات از مدينه ، اكنون تا بحدود شام بسط پيدا نمود . قدمهاى سريع و فعاليت پيغمبر هراس و بيمى در اطراف توليد كرد كه يك عده از سپاه امپراطورى مركب از رومى و اعراب محل كه در جناحين آن واقع شده بودند با يك عدهء مركب از سه هزار نفر از قواى عمدهء او در موته نزديك بحر الميت وارد ميدان كارزار گرديدند . زيد كه سمت سردارى داشت با آنهائيكه قائممقام وى بودند پشت سر هم بقتل رسيدند ، فقط استعداد و هوش زياد خالد لشكر را از تفرقه و شكست كلى محفوظ نگاهداشت . ولى تلفات و خساراتى كه در اين جنك به مسلمانان وارد شد خيلى سنگين بوده است .