سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
670
تاريخ ايران ( فارسى )
ايرانى كه مأمور حمله بود گرديد . ولى در يك جنگى كه بين او با سردار نامبرده نزديك سرحد ارمنستان واقع شد فتح نصيب وى گرديد . اين اولين فتحى مىباشد كه پس از مرگ مريس تا اين هنگام نصيب روميان شده است و فتح مزبور اين جنك اول را خاتمه داد و بعد امپراطور به نتائج حاصلهء آن اكتفا كرده براى گذراندن زمستان بقسطنطنيه رفت . فرار پادشاه بزرگ 623 ميلادى هرقل در سال ديگر باز در سايهء نيروى دريائى در لازيكا پياده شده و با دستجات زيادى از متحدين خودش كه از جملهء آنها قبائل خزر بودند بارمنستان حمله برد . خسرو كه احتمال ميداد غافلگير شده است با چهل هزار تن قشون در كانزاكا « 1 » ياشيز موضع گرفت و به دو دسته قشون خويش فرمان داد كه براى حملهء بامپراطور به او ملحق شوند . ليكن هرقل بر سرداران ايران كه فاصلهء آنها خيلى زياد بود پيشى گرفته قبل از رسيدن آنها با عجله و شتابى فوق العاده به طرف كانزاكا رانده يك دفعه در مقابل اردوى خسرو قرار گرفت . پادشاه بزرك از جنك احتراز جسته و آن محل را تخليه نمود و سپاهش هم متفرق گرديد . او خودش را از آنجا نجات داده بزنجيره جبال زاگرس رو آورد و آن حدود را محل جولان خود قرار داد . موسم پائيز كه رسيد امپراطور به طرف آلبانى برگشت كه زمستان را در آنجا در درهء قور بسر ببرد . اين بهرهمنديها در آنزمان بايد بر حيثيت و اعتبار روم بسى افزوده باشد ، چه هرقل تمام قصبات و دهات و شهرهاى عرض راه را كه از آن جمله اروميه ( رضائيهء كنونى ) مولد زردشت بود همه را خراب و ويران ساخت . حتى آتش مقدس را كه بايد هميشه روشن باشد خاموش نمود . غافلگير شدن شهر براز 624 ميلادى شاهنشاه در سال 624 ميلادى حالت دفاعى به خود گرفته لشكرى به آلبانى فرستاد كه جنك امپراطور را در ناحيهء دوردست متوقف سازد و نگذارد كه نزديك بيايد ، ولى اين نيرو چون كافى نبود نتوانست كارى از پيش ببرد . هرقل دوباره از جنوب به داخل ارمنستان پيش رفت . سه دسته قشون ايرانى ولى جدا از هم به او نزديك شده و سپاه قليل ويرا تهديد
--> ( 1 ) - Canzaca .