يك ره زره دجله منزل بمداين كن * از ديده دوم دجله بر خاك مداين ران از آتش حسرت بين بريان جگر دجله * خود آب شنيدستى كآتش كندش بريان تا سلسلهء ايوان بشكست مداين را * در سلسله شد دجله چون سلسله شد پيچان كاخ خسرو در قصر شيرين كاخ فيروزآباد و سروستان نسبة كوچك و در بناء آنها منظور اين نبود كه جمع كثيرى از خدمتگذاران و چاكران را در آنها منزل داده باشند ولى اكنون قلم را به طرف كاخى معطوف ميداريم كه اساسا با آنها تفاوت و فرق دارد و آن عبارتست از « عمارت الخسرو » يا كاخ خسرو در قصر شيرين كه در سمت غربى دامنه‌هاى زاگروس واقع و تاريخش هم از آغاز صدهء هفتم ميلاديست . كاخ نامبرده در پاركى كه محيط آن شش هزار متر مىباشد بنا شده است ، در بعضى جاها ديوارش هنوز نمودار است و آن شش متر و نيم ارتفاع دارد ، در اين نزهتگاه وسيع امروزه بجز ريشه‌هاى درختان خرما و انار چيز ديگرى ديده نميشود ، ليكن نويسندگان عرب شرح قشنگى اين باغ و شمارهء جانوران نادر و كميابى را كه در آن آزاد مىگشتند به تفصيل نوشته‌اند . اين كاخ مجلل كه شعاع بركهء آب مصنوعى جلو آن چشمها را خيره مينمود در طول شرقى و غربى بنا شده و داراى 342 متر طول و از عريض‌ترين نقطه 187 متر عرض بوده است . در سمت شرقى عمارت پله‌كانى دو رديف بود كه منتهى بايوانى ميشد كه 99 متر پهنا داشته است . اين ايوان بر اطاقهاى مسقف طاقى چندى قرار داشته كه سه اطاق آن مدخل يك دهليز طويلى را تشكيل ميدادند و اطاقهاى متعدد ديگرى هم به اين دهليز راه داشته‌اند . مدخل اصلى عمارت از همان پله‌كان فوق و از وسط ايوان بيك سرازيرى ميگذشت كه با 24 ستون آرايش يافته بود و از آنجا به آپارتمان شاهنشاه داخل ميشدند . اول تالار بزرك و وسيع اين كاخ بسه راهرو تقسيم شده و منتهى