سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

613

تاريخ ايران ( فارسى )

بردند ، بليزاريوس سردار رومى كه مراقب بود پس از اطلاع بلافاصله با قواى خود با عجلهء هرچه تمامتر حركت كرد و بالاخره كارى كرد كه بين قواى ايران و شهر انطاكيه كه هدف منظور بود حايل شد و بنابرين لشكريان ايران از گرفتن انطاكيه كه منظور اصلى آنها بود نوميد شده عازم مراجعت شدند . بليزاريوس كه قواى وى از سواران ايزرى ، ليكاانى و عرب تركيب يافته بودند مايل شد كه متعرض آنها نشود و بگذارد كه برگردند ولى لشكريان وى بناى مخالفت را گذارده جدا ايستادند كه دشمن را تعاقب كنند و نتيجه اين شد كه در نزديكى كالينكوس جنگ شروع شده و آن تقريبا بشكست روميان تمام شد ، توضيح اينكه سواران ايزرى و ليكاانى به حال هراس و دستپاچگى ميدان را خالى گذاشته فرار كردند و ميمنهء سپاه روميان بواسطهء فرار آنها مختل گرديد ، اينجا بليزاريوس با تدابير حربى پشت بدشمن نمود و از فرات رو برگردانيد در حالتى كه با پشت‌سر مىجنگيد . او بهمين‌طور روز را شب كرد و در تاريكى هنگاميكه ايرانىها كنار كشيدند قشون خود را در قائق نشانيده از نهر عبور داد و اين آخرين ميدان جنگ مزبور بوده است . خبر فوت قباد سبب گرديد كه قشون ايران به خاك ايران برگشت . اهميت سلطنت قباد چنانچه چند سال سلطنت غاصبانهء جاماسب به حساب سلطنت قباد آورده شود اين پادشاه مدت چهل سال سلطنت كرده است . ممكن است كه او يكى از بزرگترين پادشاهان سلسلهء خود بشمار نيايد اما در اين شك نيست كه در امور لشكرى مقام بلند ارجمندى را دارا بوده است ، ظن غالب اين است كه خلع او بيشتر براى تصميمى بود كه در تجديد عظمت و اقتدار دولت ايران داشت . پيشرفت او در دفعهء ثانى ثابت مىكند كه علاوه بر مسائل لشكرى در سياست هم يدى بسزا داشته است ، اگر به همه تفاصيل و جزئيات ده سالى را كه او در جنگ با هياطله ، همان قبايل وحشى كه قشون ايران را شكست داده و فيروز را بقتل رسانيدند و نيز ايران را خراج‌گذار خود ساختند دسترسى پيدا كنيم احتمال دارد كه سابقهء قباد و شرح‌حال او زياده از آنقدريكه هست درخشان و قابل ستايش و احترام باشد . بنابقول طبرى او زياده از هرپادشاهى شهر بنا نموده است كه از آن جمله شهر كازرون معروف واقع بين بوشهر و شيراز مىباشد كه از شاهپور