درآورد و تا نزديك تيسفون رسيد ولى دورهء پيشروى او زود بانتها رسيد ، چه ناگهان رعدوبرق شديد و سختى در لشكرگاه ظاهر شده و بلافاصله امپراطور را در خيمه‌اش مرده يافتند . معلوم نيست كه او درنتيجهء اين قدرت‌نمائى خدا يعنى در اثر رعد و برق هلاك شد و يا از بيمارى جان سپرده و يا آنكه همراهانش بوى خيانت كرده او را كشتند ؟ ولى عقيدهء عموم بر اين بوده كه برق به او اصابت كرده و بر اثر آن ويرا مورد غضب و خشم خدايان ميدانستند . بواسطهء همين فال بد محنت‌آور لژيونها و افواج رومى بهول و اضطراب افتاده و با غريو و غوغا عقب نشستند و اين دفعه نيز ايران از اين خوش‌اقبالى كه بطور فوق العاده رو نموده بود نجات يافت . تصرف ارمنستان توسط تيرداد 286 ميلادى در مبارزهء طولانى بين امپراطورى روم و ايران غالبا ارمنستان سبب توليد نزاع و جنگ بوده است . اگرچه اين سرزمين زياده از يك پشت جزو متصرفات ايران بشمار ميرفت ليكن در جريان اينمدت اهالى كوهستانى مغرور آن بفرمانفرمائى سلسلهء ساسانى بهيچوجه تن درنميدادند و اين تا يك اندازه بواسطهء عدم بردبارى و تعصبى بوده كه نسبت بمذهب ملى آنها ابراز ميشده است و يك شاهد مثال آن‌كه زننده و تعجب‌آور است اينكه در يك هنگام مجسمهء مقدس ماه و آفتاب را كه چهار قرن قبل بدست وال آرسازيس « 1 » نصب شده بود درهم شكسته و آن هيجان و انقلاب عظيمى در ارمنستان پديد آورد . در 286 ميلادى ديو كلثين « 2 » كه در سال قبل به امپراطورى انتخاب شده بود مصمم گشت كه عمليات نظامى كاروس را ادامه دهد . وى در قدم اول شخصى را موسوم به تيرداد پسر خسرو كه بدستور اردشير كشته شده بود بسلطنت ارمنستان برگزيد . اين مدعى تاج و تخت اجداد اشكانى خود قيافهء عالى و باشكوهى داشت علاوه بطوريكه مكرر در خدمت دولت روم نشان داده بود فوق العاده شجاع و دلير بوده است . وى بمحض اينكه با يكدسته قشون رومى بمرز ارمنستان نزديك شد تمامى ملت به يارى او برخاسته و مقدمش را گرامى

--> ( 1 ) - رجوع شود به فصل 29 ( مؤلف ) . ( 2 ) - Diocletian .