سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
465
تاريخ ايران ( فارسى )
« شاهنشاه » خطاب كند در صورتى كه همه آن را قبول داشته و استعمال ميكردند توليد حس نفرت و عداوتى نسبت بروميها كرد كه باندك مدتى ثمرى تلخ بار آورد . احتمال دارد كه پمپى با لژيونهاى فاتح خود به خيال حملهء بپارت افتاد ولى در آخر ملتفت شد كه مخاطرهء آن زياد است سياستش را تغيير داده مسائلى را كه ما بين پارت و ارمنستان محل اختلاف بود بحكميت مراجعه داده و عدهاى را هم حكم تعيين كرده و آنها مسائل مورد نزاع بين پارت و ارمنستان را تسويه نمودند . هلاك مهرداد ششم بدست خود 63 پيش از ميلاد مهرداد نظير خويشاوندش آنتيوخوس اپيفان كه يكنوع جنون بر او غالب بود در اينموقع وارد آخرين مرحلهء عمر طولانى خود شده بود و معذلك مشغول تدارك لشكر تازهاى بود تا بايطاليا حمله ببرد كه اينوقت از تمام طبقات قشون بر خلاف اين نقشهء عجيب و متهورانه با هم متحد شده و پسرش فرناك هم در رأس آنها قرار گرفته بناى شورش را گذاشتند . اين گرگ پير كه از مشاهدهء اين اوضاع اميد خود را از هرطرف مقطوع ديد كاسهء زهر را اول بزنان و دختران خود داده و در آخر خود نيز از آن نوشيد و باينطريق هيبتناك مهرداد پادشاه پنت در 63 قبل از ميلاد هلاك شد و با مرگ او بزرگترين دشمنى كه ميتوانست در مشرق مقابل دولت مقتدر روم پافشارى كند از ميان رفت . بنابقول پلوتارك تمامى لشكريان « پمپى » از شنيدن اين خبر جشنى به پا كردند كه گوئى با مرگ مهرداد تنها ، چندين هزار دشمن آنها بدرود حيات گفتهاند . نتايج جنگهاى پمپى جنگهاى پمپى و نتايج حاصلهء از اين جنگها را ميتوان بشرح زير خلاصه كرده و چنين گفت : او خاك پنت را سراسر مفتوح ساخت و قسمتى را ضميمه كرد كه با بىتىنيهء مجاور متفق روم گرديد ، ارمنستان و نيز بسفور سيمرى را دولت دستنشانده قرار داد . مردمان البانى و ايبرى درهء غور را مسخر ساخت . اگرچه پارت را تحقير و اهانت نمود اما نتوانست ويرا مطيع و رام كند . او در رفتارش با اين دولت شرقى نشان داد كه در سياستمدارى و دورانديشى خيلى عقب مىباشد . در سوريه از شناختن امراى خاندان سلوكى كه حكومتهاى كوچك داشتند امتناع نمود .