سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

440

تاريخ ايران ( فارسى )

فتوحات مهرداد اول پادشاه پارت 170 - 138 قبل از ميلاد اينك ما خامه را به طرف پارت معطوف داشته مينويسيم كه مهرداد اول بموجب وصيت برادرش كه در مدت حيات خويش فيلادلفوس را لقب اختيار كرده بود بر سرير شاهى جلوس نمود . اين پادشاه تازه موافق صورت سكه‌اى كه در اول اين فصل در بالاى آن با سيماى شديد و قاهر و قيافهء موقر و سنگين ديده مىشود افعالش نيز با صورت وى تطابق داشت بطوريكه سابقا ذكر شد سلاطين يونانى باختر بواسطهء اشتغال بفتوحات ماوراى جبال هندوكش در قلمرو اصلى خود ضعيف شده بودند . مهرداد موقع را مغتنم دانسته دو ناحيه از متصرفات آنها را كه در سرحد واقع شده بودند گرفته بقلمرو خود ضميمه كرد و چون اوكراتيد « 1 » سلطان باختر همش مصروف بخارج بود بطوريكه بايست اهتمامى در استرداد بلاد ازدست‌رفتهء خود ننمود ، تا وقتى كه آنتيوخوس اپيفان حيات داشت مهرداد كمال احتياط را به عمل آورد كه ضديت و خصومت او را به طرف خود متوجه نسازد ليكن پس از مرگ تيماركوس ناگهان بر ماد تاخته و با جنگى خونين آن سرزمين را مسخر نمود . در اين اثناء بواسطهء شورشى كه در هيركانيا برپا شده بود به سمت شمال عطف عنان نموده آن شورش را فرونشاند ، پس از آن از مركز جديد خود به اليمه « 2 » برگشته و آنجا را بقهر و غلبه گرفت و كليهء پارس و بابل را كه از همراهى و كمك از مغرب قطع اميد كرده بودند در حيطهء اقتدار خود درآورد و بالاخره در اندك مدتى پارتيها مملكتى تأسيس كردند كه از باختر تا فرات و از درياى خزر تا خليج فارس وسعت داشت ، مهرداد كه داريوش سلسلهء اشكانى محسوب مىشود بعد از اين تا چند سال بدون اينكه به خيال فتوحات تازه‌اى بيفتد در صدد انتظام و تمشيت قلمرو خود برآمد . در اين اثنا پسر اوكراتيد پادشاه باختر پدر خود را كشت و ارابه‌اش را روى جسد مرده او رانده و از دفنش ممانعت نمود ليكن اين پادشاه جديد مورد حمله و هجوم تورانيها و نيز زرانگيها و هنديها قرار گرفت و در همين اوان يعنى در حدود سال

--> ( 1 ) - Eucratidas ( 2 ) - Alyma .