سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

413

تاريخ ايران ( فارسى )

پيدايش خاندان اشكانى 349 - 248 قبل از ميلاد پارتيها سال پيدايش خاندان خودشان را چنان معين كرده‌اند كه مطابق با سال 249 - 248 قبل از ميلاد مىباشد . سال مزبور بايد يادگار يك فتحى باشد كه ارزاسس يعنى اشك اول نموده است ولى اين نه يك مطلب مسلمى است و نه اهميتى دارد . حالات اشك اول 249 - 247 قبل از ميلاد اشك اول كه با برادر خود تيرداد در آساك يا اسعاك مسكن داشت بتلافى حركت زشتى كه حاكم يونانى آن محل نسبت ببرادر كوچكتر كرده بود به آن حاكم حمله برده او را بقتل رسانيد . كشتن اين حاكم كه اسمش باختلاف فريكلس « 1 » يا اقاتوغلس ذكر شده است مقارن بود با وقتى كه باختريها و مارجيها و سعذيها سر بطغيان برآورده و خود را از قيد تبعيت حكومت مركزى خارج ساخته بودند ، از براى شخص رشيدى مثل اشك كه رئيس طائفه يا بعبارت ديگر رئيس دسته‌اى از راهزنان « 2 » بشمار ميرفت موقع مناسب بود كه به خيال خودسرى افتاده و نواحى حول‌وحوش خود را ضبط نموده و عزم كشورگيرى نمايد . جزئيات حوادث آن اوان بر ما درست معلوم نيست ولى اشخاص عمده‌اى كه در اين صفحهء آسيا خودنمائى كرده و موجد شورش و انقلاب گرديدند يكى ديودوتوس استاندار ( والى ) باختر و ديگر آندراگراس استاندار پارت و نيز رئيس قبائل و ايلاتى كه تازه در آستابن استيلا يافته و ظاهرا به پارت حمله برد . اشك اول گويا در سال 247 قبل از ميلاد در يكى از جنگها كشته شده جاى خود را خالى گذاشت و اگرچه هويتش مجهول و صورتى است نامعلوم ولى مؤسس سلسله‌اى بزرك گرديد . هيكاتم پيلس پايتخت تعيين پايتخت پارتيها محل اشكال است . راولينسون كه از كتب روم و يونان اطلاع داشته محل آن را در حوالى شهر جاجرم « 3 »

--> ( 1 ) - Pherecles . ( 2 ) - ژوسين ( كتاب 41 بند 5 ) مينويسد « يكنفر ارشك نام كه هويت او نامعلوم ليكن جرئت و شجاعتش معلوم و مسلم است در اين عصر قيام نمود ، او از راهزنى معاش ميكرد . . . . ولى ميان يكنفر رئيس قبيلهء صحرا نشين و يكنفر راهزن فرق مختصرى است كه اتفاقا ژوستن ملتفت آن نشده است ( مؤلف ) . ( 3 ) - به نقشهء متعلق بكتاب « ششمين سلطنت شرقى » رجوع شود ( مؤلف ) .