ولى بعقيده من اشتباه است چه ناحيهء ناسايانسا كه در مغرب عشق‌آباد واقع است بهتر مناسبت دارد . مراحل آخرى اين مهاجرت هرويو ( هرات ) و ويكرتا ( كابل ) بوده كه آن را زمين بدسايه وصف كرده‌اند و بعدها وقايع‌نگاران اين ولايات را به دو قسمت منقسم نموده‌اند از اينقرار كه ارهويتى ( اراچوسيه ) و هيچومنت ( هيلمند ) و هپتاهندو ( پنجاب ) در سمت مشرق . اوروا ( طوس ) و هركانا ( گرگان ) ، راگا ( رى ) ، و رنا ( گيلان ) و پارهء ولايات ديگر طرف مغرب مىباشد و ممكن است كه اين دسته‌بندى را براى اين كرده باشند كه تا طوائف آريان‌هاى هندى و ايرانى را توضيح دهند . مكان آريانم و يجو را در قسمت شمالى آذربايجان حاليه فرض كرده‌اند اما مسيو دمرگان « 1 » نظر صحيحى اظهار مىكند و ميگويد در صورتى كه آريانم و يجو جزء شمالى قسمتى از آذربايجان بود ميبايست طوائف آريان با مردمانيكه ساكن ارمنستان بوده و خط نوشتن ميدانستند و بالنسبه متمدن بودند ارتباط پيدا كرده باشند . حقيقت اينست كه محل مزبور را به تحقيق نمىتوان تعيين كرد . هرچند بواسطه اكتشاف توخاريك « 2 » كه قديمترين صورت هندواروپائى در سيبرياست قسمت غربى اين صحراى وسيع ميتواند خوب دعوى كند كه شايستهء دقت‌نظر مىباشد و داستان سابق الذكر بطوريكه بدست ما رسيده طول و تفصيلش چنانست كه نمىتوان آن را قديم دانست و ممكن است وقتى كه داستان به صورت حاليه درآمده آذربايجان را آريانم و يجو ميپنداشتند و سرمنزل اصلى كه در شمال بوده فراموش كرده بودند معذلك فضلائى كه در كتاب اوستا دست دارند به اين داستان اهميت زياد ميدهند و شكى نيست در اينكه آن مبنى بر روايات بسيار قديم بوده است . ورود طوائف آريان‌ها بايران عقيده بر اينست كه قوم ماد از جنوب روسيه بايران مهاجرت كرده و چون دولت اورارتو يا آرارات را قوى يافتند و نتوانستند بر آن حمله كنند از آن احتراز نموده تدريجا قسمت غربى فلات ايرانرا متصرف شدند .

--> ( 1 ) - « مطالعات » صفحه 415 « مؤلف » ( 2 ) - Meyer , Geschichte des Alterthums