سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

89

تاريخ ايران ( فارسى )

چه از مجموعهء دولت‌هاى كوچك و پراكنده يك دولت بزرگ تشكيل شده و اگر مدت مديدى دوام نكرده ليكن خاطرات آن البته سالهاى دراز محرك و مهيج غيرت و همت بابليها بود كه بعدها دولتهاى بزرگتر و مقتدرتر را نيز در تحت قدرت خود درآوردند . دولت گوتى اواخر سلسلهء اكد امروز مثل سابق محفوف بظلمت و تاريكى نيست . بيشك اسامى هفت پادشاه آخرى آن بدست آمده است ، اگرچه كارهاى ايشان يا دولت بابل و ايلام كه در تحت استيلاى آنان بودند بدرستى معلوم نيست ، ما امروز ميدانيم كه بعد از سلسلهء اكد سلسلهء ديگرى روى كار آمده‌اند كه پايتختشان در جنوب يعنى ارخ بوده و چندان دوامى نداشته است ، ليكن مهمترين امريكه اخيرا مكشوف گرديده اينست كه در اواخر دورهء سلسلهء سلاطين ارخ تمام آن كشور كاملا در تحت استيلاى دولت سامى گوتى كه در مشرق زاب صغير واقع بوده درآمده است و حملات گوتى منتهى بانقياد تمام جنوب و شمال بابل گرديده و تقريبا شكى نيست در اينكه ايلام تبعيت آن سلاطين مقتدر را كه از ديرگاهى در نواحى كوهستانى حدود غربى آنديار استقرار يافته بودند قبول كرد . استيلاى سلاطين سامى گوتى را شجاعت اتوخگال پادشاه ارخ خاتمه داد ، چه از بعد از استمداد از ارباب انواع بابل و زيارت پرستشگاهاى آنها در ضمن مسافرت خود تيريكان پادشاه گوتى را مغلوب و اسير نموده و پيشرفت اين پادشاه اول نهضت مخالفانهء سومرى است كه در زمان سلسلهء سوم اور به حد اعلاى خود رسيد . گودآ ، پاتسى لگش ، 2500 قبل از ميلاد چون چندى ميگذرد باز مىبينيم شهر لگش در تحت پادشاه مقتدرى موسوم به گودآ اعتبار و اقتدار يافته و سلطنت پادشاه نامبرده درخشنده‌ترين دورهء تاريخ آن شهرستان قديم مىباشد ، اگرچه گودآ انشان را مسخر نموده معهذا بجهانگيرى معروف نيست بلكه شهرت و اعتبار او بواسطه عدالت‌پرورى و حمايت و تقويت از ضعفاء و فقراست ، در دوره و زمانيكه اين صفات تقريبا معدوم بوده است . آثار و ابنيهء گودآ نيز اسباب بقاى او شده و مصالح آن ابنيه را از سوريه و عربستان و ايلام آورده و از ايلام مخصوصا الوار حمل ميكرده است