پنجاه ميل فاصله است . شط مزبور كه داراى آنهمه يادگاريهاى تاريخى و مقدار آبش از نيل زيادتر و هردو ساحلش نخلستانهاى انبوه دارد و در مقابل « فاو » عرضش بيك ميل ميرسد زيبائى مخصوصى دارد و در ذهن من تأثيرى كرده كه هيچوقت محو نخواهد شد . مرزهاى ايلام اكنون بيانى از مملكت تاريخى ايلام كه شامل ولايات امروزى خوزستان و لرستان و پشت كوه و جبال بختيارى بوده مينمائيم . عقيدهء ديولافوا « 1 » اين است كه كشور مزبور از طرف خليج فارس و جانب جنوب تا لنگه ممتد بوده و حدود شمالى آن شاهراهى است كه از بابل باكباتان ميرفته است . از طرف مشرق جبال بختيارى و قسمتى از ايالت فارس حاليه در جزو حدود آن واقع و برحسب قدرت و ضعف دولت حدود مزبور كم و زياد ميشد ، از جانب مغرب هروقت ايلام قدرت داشته است رود دجله سرحد آن ميشده اما در اوقات ديگر مقدار زيادى از اراضى حاصلخيز شرقى سرحد طبيعى مذكور تا دامنه‌هاى جبال به تصرف سومريان بوده است . شهرهاى قديم و جديد ايلام هنگاميكه ايلام در نهايت آبادى و شوكت بود مىبينيم شهرى داشته است موسوم به ماداكتو كه واقع در منتصف مجراى رود كرخه و در قدرت و اهميّت رقيب شوش بوده است و شهر ديگر خايدالو كه ظاهرا در محل خرم‌آباد جديد بوده ، شهرهاى بزرگ با حصار ديگر نيز در درّه‌هاى حاصلخيز شمال جلگه پراكنده بوده است . در اهواز چنان كه سابقا گفته‌ايم سدى طبيعى است و آن محل از قديم الايام اهميّت داشته است ، اسم حاليهء آنمكان اختصارى است از سوق الاهواز يعنى بازار هوز يا خوزها . اهواز فعلى قصبهء بيش نيست و در ساحل يسار كارون بالاى آبشارهاى رود واقع است به ضميمهء ناصرى « 2 » كه بواسطهء اقدامات انگليسيها ( يعنى شركت نفت ) آباد شده و زير آبشارها واقع و مقابل امينيه است كه در ساحل يمين مىباشد ، ليكن اگر استعداديكه

--> ( 1 ) - Dieulafoy . ( 2 ) - مراد اهواز جديد است .