[ دولت جمهورى ] قسم ديگر دولت مشروطه است كه بمجملى از اوضاع آن را نگاشته‌ايم همان قسم كه پارهء از اوصاف قسم سيم كه دولت جمهورى هست ثبت كرده‌ايم و محتاج بتكرار نيست . بعد از آنكه خلاصه وضع سه قسم سلطنت يا حكومت يا دولت را نگاشتيم در مقام تعادل و ترجيح ميگوئيم بهترين اقسام ثلثه مذكوره همان دولت مشروطه است كه تقريبا حد وسط آنها است و بفرمايش حضرت خاتم النبيين صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه فرموده است « خير الامور اوسطها » دولت مشروطه حد اعتدال و وسط اين سه قسم است چه دولت استبدادى مبنى بر ظلم صرف و زور محض است و دولت جمهورى بواسطه نداشتن پادشاه نوعى از تفويض محسوب مىشود و پارهء از شئونات مخصوصه سلطنت كه باعث احتشام مملكت و افتخار ملت است و در دولت جمهورى مشاهده نميشود اما دولت مشروطه هم داراى شئون سلطنتى است چرا كه پادشاه معلوم معين دارد ، كه باسم اعليحضرت خوانده مىشود و هم داراى قوانينى است كه حقوق افراد ملت در نهايت رقت محفوظ ميماند و مىتوانيم بگوئيم دولت مشروطه دولت و سلطنت عامه افراد ملت است چنان كه ميتوانيم بگوئيم دولت مشروطه دولت مستقله امپراطورى است بنابراين بهترين اقسام دولتها و عادل‌ترين حكومتها در دنيا همان دولت مشروطه و حكومت قانونى است و قسم اول كه دولت استبدادى باشد افراط است و قسم ثالث كه جمهورى است تفريط صرف و قسم دوم كه حكومت مشروطه است حد وسط و معلوم است نه طرف افراط خوب است و نه طرف تفريط بلكه حد وسط از هر دو طرف بهتر است « لا جبر و لا تفويض بل امر بين الامرين » نه مناسب است كه پادشاهى حاكم مايشاء و فاعل مايريد باشد بدون مسئوليت و نه مناسب كه در مملكتى اسم پادشاه و عنوان اعليحضرت به كلى مفقود باشد پس بهتر اين است كه پادشاه داشته