احمد مجد الاسلام كرمانى
259
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
ارجاع مىشود و از جانب او بوزراء يعنى هر قانونى راجع بهر وزارتخانه باشد به آن وزير مسئول ارجاع مىشود و آن وزير يا وزارتخانه مسئول است هم در نزد پادشاه و هم در نزد مجلس و مجلس هم مخصوصا حق نظارت دارد و هم حق تفتيش دارد كه مراقب اعمال وزراء باشد تا اگر بر خلاف وظيفه خودشان رفتار كردند آنها را از مقام وزارت منفصل نمايد هم چنان كه كافه ملت حق نظارت نسبت باعمال وكلا و منتخبين مجلس دارند . مجملا بعد از چندين هزار سال امتحان و تجربه اين قسم را عقلاى عالم بر تمام اقسام حكومت ترجيح دادهاند و به خوبى پسنديدهاند و لازم است يك نكته مختصرى هم در اين مقام بنگارم و چندان هم خارج از موضوع بحث ما نيست . اقسام حكومت [ حكومت استبدادى ] امروزه اساس حكمرانى در عالم فقط سه قسم است و شق رابعى ندارد يا حكومت استبدادى است كه تمام اختيارات در دست شخص پادشاه است به حكم ما يشاء و يفعل ما يريد و لا يسئل عما يفعل ، گاهى مقصرى را ببخشد و گاهى بىگناهى بدون استحقاق عقوبت ، بلكه يكى را بدون لياقت نصب وزارت ميدهد و وزيرى را بدون هيچ خيانت از مسند عزت به خاك مذلت ميكشاند بيك خيال خام و آهى شريرى را قتلعام ميفرمايد و بيك شوخى بىموقع حكومت مملكتى را بيك نفر رقاص مرحمت مىكند چنان كه ديديم يكوقتى مرحوم مظفر الدين شاه شب در موقع تفريح تخممرغى به ترتيب مخصوصى تقديم فخر الملك كردند و اسباب زحمت او شد چرا كه تخم مرغ در بين راه شكست و ناچار شدند كه جراحى را بياورند كه با منقاش و اسباب جراحى ذرات پوست را بيرون بياورد شاهنشاه مغفور نظر برأفت و مرحمت ملوكانه در ازاى اين خدمت وزارت تجارت را به او مرحمت فرمودند ، بارى مفاسد و مضار حكومت استبدادى نه به قدريست كه در اين مختصر بگنجد بلكه اگر كسى