احمد مجد الاسلام كرمانى

168

تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )

ابدا مربوط بعالم معاش نيست چيزى ديگر نميدانند و حساب مخارج يوميه خود را نميتوانند ضبط كنند ، بلكه هنوز اعداد و ارقام را بطور معمول در مملكت ياد نگرفته‌اند ، هرگز نميتوانند اين بچه‌ها را با اين همه اطلاعات مفيده لازمه براى معاش ملاحظه كنند پس بناچار بر امين الدوله نفرين و لعن ميكردند و او را دشمن دين و مبدع در اسلام دانسته و مروج كفر خواندند . مخفى نماند كه ما منكر لزوم علوم شرعيه و عقليه نيستيم ، بلكه آنها را على الكفايه واجب ميدانيم ولى ميگوئيم در هر شهرى پنجاه نفر محصل فقه و اصول كفايت مىكند كه ضبط مقام فقاهت و اصلاح مرافعات كنند و مرجع تقليد عامه بشوند و ساير مردم مىتوانند از آنها تقليد كنند ، چنان كه در هر دوره طلوع نيز رسالت و اعصار آتيه عالم اسلام هم همين قسم بوده در شهرى چند نفر بوده‌اند كه از منبع علوم الهيه حياتى حلال و حرام را اخذ كرده بسايرين تعليم ميداده‌اند و نه مباحث الفاظ درس خوانده‌اند و نه از برائت استصحاب و تخير و احتياط چيزى شنيده بودند و تمام آنها هم مسلمان و صحيح العقيده و طيب العمل بوده‌اند و در اين دوره هم كه بقول اصوليين باب علم مسدود است و فهم اخبار بدون وسائل علميه ممكن نيست ، باز لازم نيست تمام افراد ملت مشغول تحصيل آن علوم شوند و امور معاشيه خود را معوق بگذارند ، بلكه بعقيده بنده علمى را كه شريعت طاهره اصرار در تعليم و تعلم آن فرموده همان علوم معاشيه است و براى اثبات اين مدعى اوليه حيه وسيعه و علقيه و عقايد و تقليد از اهم ولى از وظيفه تاريخ‌نگارى ما خارج است و كدام دليل از اين بالاتر كه معاد هميشه فرع معاش است : من لا معاش له لا معادله كسى كه نان ندارد چگونه ميتواند فرق ما بين شك سدى و شك طارى بگذارد ، بعلاوه اگر تمام مردم اولاد خود را به تحصيل علوم شرعيه مجبور نمايند علوم معاشيه به كلى مختل ميماند ، پس كه براى آنها نجارى