احمد مجد الاسلام كرمانى

166

تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )

مدرسه‌اى باسم مدرسه رشديه داير نمود و حاجى ميرزا حسن معروف برشديه را كه در تبريز ملاقات نموده بود و ميدانست كه مشار اليه اصول تعليمات ابتدائى را در قفقاز آموخته از تبريز احضار نمود و مخارج او و كسانش را از كيسه فتوت خود ادا فرمود و بعد از آنكه حاجى بطهران آمد عمارت بسيار عالى براى محل مدرسه تشكيل داد و اساس مدرسه را بسليقه حاجى مرتب و اثاثيه و لوازم آن را كاملا فراهم فرمود و شاگردها را علاوه از آنكه مجانا پذيرفتند ، كتاب و لوازم درس و تحرير بلكه نهار از مدرسه ميدادند ، طبيعت مردم ايران را هم مكرر معرفى كرده‌ايم كه در كليه امور ساز آنها بر تقليد بزرگان است در اين باب هم فورا تقليد كردند و شروع كردند بافتتاح مكاتب و ترويج اصول تعليمات به طرز جديد و مرحوم امين الدوله بملاحظه حفظ و بقاى اين اساس ، موفق شد بر تشكيل انجمنى باسم انجمن معارف و چند نفر از وزراى دانشمند را بضميمه بعضى از معارف‌پرستان مثل حاجى ميرزا يحيى دولت‌آبادى اصفهانى و امثال او را در آن انجمن عضويت داد روزنامهء هم به همين اسم ( انجمن معارف ) بمديريت مفتاح الملك طبع و نشر گرديد و از كافه مسلمانان روى زمين استمداد و استعانت نمودند وطن پرستان ايرانى و ساير معارف‌پرستان دنيا در هر نقطه شروع كردند به دادن وجوه اعانه و به حكم امين الدولهء مأمورين ايران در هرنقطه متصدى فراهم آوردن اعانه شدند و در ظرف يكسال قريب پنجاه هزار تومان از مصر و اسلامبول و هندوستان و قفقاز و ساير بلاد خارجه و تمام بلاد داخله وجوه بانجمن معارف رسيد و از همان وجوه مدرسه شرف و افتتاحيه و عليه مجانا داير شد و برحسب استدعاى امين الدوله شاه مرحوم هم سالى شش هزار تومان برعهده گرفت كه ماه به ماه براى محل مدارس مرحمت و اين كار بسرعتى محير العقول در طهران پيشرفت كرد ، تا امين الدوله مصدر كار بود قريب سى باب مدرسه داير شد و خود امين الدوله