احمد مجد الاسلام كرمانى
124
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
را رشگ فرانسه و انگليس و طهران و اصفهان را آبادتر از لندن و پاريس بنمايند ايرانيها هم تقريبا در اين ماده ساكت نبودند و روزنامه اختر مكرر مينوشت كه « پادشاه ايران ظلم مىكند كه پولها را مثل خاكستر در حبس و انبار بىاثر و ثمر ميگذارد » اما بعد از فوت او معلوم شد كه تمام آن شهرتها دروغ بوده و خزينه پادشاه مثل جيب و دست بنده و كله بسيارى از هموطنان خشك و خالى بوده است ، چنان كه عما قريب توضيح خواهد شد . انحصار تنباكو و تشكيلات كمپانى رژى بارى ناصر الدين شاه بهر قسم بود اداره دولت را پنچر ننمود و آنچه مخارج فوق العاده كه در خانه خود داشت كه تقريبا ، يكى دو فوج زن هميشه در اندرون خود نگاه ميداشت و مسافرتهاى متواليه او بفرنگستان و غيره و غيره و دادن آنهمه حقوق و مستمرى و وظيفه و مقررى و تمام طبقات كه در عهد صدارت اتابك مقتول اتفاق افتاد باز هرگز اظهار افلاس نكرد و از اتباع خارجه يا دول خارجه دينارى قرض نگرفت ، تا آنكه قضيه رژى پيشآمد و امتياز « 1 » انحصار
--> ( 1 ) امتيازنامه انحصار دخانيات صورت فرمان امتياز تنباكو و توتون و تحويل خريد و فروش و ساختن در داخل يا خارج كل تتن و تنباكوئى كه در ممالك محروسه به عمل آورده مىشود تا انقضاى مدت پنجاه سال از تاريخ امضاء اين انحصارنامه به ( ماژور تالبوت ) و بشركاء خودشان مشروط بشرايط ذيل مرحمت و واگذار فرموديم : فصل 1 - صاحبان اين امتيازنامه همه ساله مبلغ پانزده هزار ليره انگليسى بخزانه عامره اعلى كارسازى خواهند نمود اعم از اينكه از اين كار نفع ببرند يا ضرر اين پول هر ساله در پنج ماه از سال گذشته پرداخته مىشود . فصل 2 - فقط محض تتن از تنباكو و تتنى كه در ممالك محروسه به عمل آورده مىشود صاحبان اين امتياز ثبت از زارعى كه ميخواهد عمل زراعت اين امتياز را بكند ناصر الدين شاه