فهميد غنيمت بداند كه ديگر توضيح نخواهم داد . از نقل اين حكايت حالت رعاياى ايران در تحت اقتدار مأمورين ديوان اولا و تسلط اربابان ثانيا به خوبى معلوم مىشود و من به چشم خودم بسيارى از قضايا ديده‌ام كه خيلى به اين قضيه نزديك است ولى مجال و حال تحرير آنها را ندارم و اين همه بدبختى كه نصيب ملت ايران شده است فقط از همين راه مى دانم كه نسبت بزيردستان عموما و طبقه فلاحان خصوصا از هيچگونه ظلم و تعدى خوددارى ندارند و فى الواقع طبيعت مردم ايران را مرحوم قائم مقام خوب بيان و تشريح فرموده است : ظالم و بدخواه هرچه عاجز و مسكين * عاجز و مسكين هرچه ظالم و بدخواه البته ملتى كه اخلاقش اين و عاداتش چنين باشد هرگز روى نيك‌بختى نخواهند ديد . ( قضاى آسمان است و ديگرگون نخواهد شد ) اين است كه به حكم مكافات هميشه در اين مملكت حكمرانانى پيدا مىشوند كه لا علم لهم و لارحم يفعلون ما يريدون و يحكمون ما يشاء اون تا كى اواده ازلى بر نجات آنها تعلق پذيرد و به ترتيب طبيعى اول وسيله براى تهذيب اخلاق و تربيت عمومى برانگيزند سپس بنشر عدالت و اجراى مساوات حقيقيه يعنى آزادى و آسايش را به آنها بفهماند و الا تا ما مردم ايران به اين اخلاق زشت و عادات وحشيه كه يادگار پنج‌هزار سال قبل از اين است و امروز در مركز افريقا هم تغيير كرده است باقى باشيم چه مشروطه چه استبداد براى ما غير از نكبت و ذلت قسمتى ديگر تقدير نشده و نخواهد و چنان كه صريح قرآن است هرآنچه معصيت است منسوب بخودمان است فبما كسبت ايدينا و اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ تعالى اللّه عما يقول الظالمون اللهم اجعل عواقب امورنا خيرا و عاملنا بفضلك و لا تعاملنا بعد ذلك .