مشترى تازه را بجاى صاحب حقوق اولى كه اينك مرده است ثبت ميكرد و هرگاه چنين محلى پيدا نميكرد در دفتر خود جزو خرج مينوشت و اگر كه محلى پيدا ميشد فورا حكمى صادر ميكرد كه مستمرى فلان آدم را از كرمان باصفهان يا از شيراز بخراسان تبديل نمايند و براى آنكه خوانندگان زياد متعجب نشوند مجبوريم وضع دفاتر ماليه ايران را هم بنويسيم تا بدانند چگونه ممكن است مستوفى هر شهرى در آن دفاتر تغييراتى بميل و اراده خودش بدهد . دفاتر ماليه ايران دفاتر ماليه ايران عبارت است از چندين ورقه كوچك كه هريك ورقه به اندازه هشت يك ورق كاغذ متعارفى است كه آنها را پهلوى هم ميگذارند ، بدون اينكه شيرازه داشته باشد يا بهم ديگر اتصال و ارتباط داشته باشد ، بلكه نمره و عدد هم ندارند كه اقلا مرتب شود و هريك از آن كاغذها را منفردا فرد ميگويند و مجموع آنها را كتابچه جمع و خرج يا دفتر محاسبه فلان ولايت ميخوانند و رسم اين است كه مستوفى هر شهرى جمع و خرج آن شهر را شعبه شعبه در يكى از آن دفاتر مينويسند . اما نسبت بجمع ابدا در پاىتخت جزو جمع صحيحى ندارند . مثلا در كتابچه جمع كرمان همينقدر نوشته شده است مجموع ماليات كرمان سيصد و شصت هزار تومان و جزو آن را بطور ابهام و اجمال معين مىكند ، كه رفسنجان دوازده هزار تومان ، سيرجان بيست هزار تومان ، بم و نرماشير چهل هزار تومان ، بلوچستان بيست و پنج هزار تومان ، زرند بيست هزار تومان ، زنجان سى هزار تومان ، گرمسير ده هزار تومان ، و هكذا تا برسد سيصد هزار تومان ، بعد از آن مينويسد تفاوت عمل شصت هزار تومان و ابدا نميدانند هر بلوكى مشتمل بر چند قصبه و هر قصبه شامل چند مزرعه و هر مزرعه بچه اسم خوانده مىشود و اصل مالياتش چند است و تفاوت عملش چه‌قدر . بلى جزو جمع