مىآورد و غالبا دربارهء اوضاع و احوالى كه در آن به منصبى رسيدند و نام كسانى كه از منصبشان برداشته شدند ، اشاره‌هايى دارد . در باب همچشميها و دسيسه - چينيهاى ديوانيها ، امرا ، صاحب‌منصبان دربار و گاهى خود سلطان توضيحاتى دارد ، هرچند كه توضيحها معمولا صريح نيست . تاريخ سياسى مولف در اصل مختصر است ، اما گاهى وقتها اطلاعات تازه و روشنى دارد . اعضاى ديوان بيش از همه مورد علاقهء اويند . از فضل يا جهل آنها ، از مهارتشان در انشاء و محاسبه ، از خلق و خويشان و از آنچه بايد چگونگى ادارهء منصبشان ناميد ، سخن مىگويد . مقصود اينكه بيان مىكند منصبشان را خوب اداره كردند يا بد يا متوسط . مولف ما عقايدش را دربارهء اين مطالب در پس ابرى از تمثيل و استعاره بيان مىدارد . معمولا بيشتر به شيوهء عماد الدين يك يا دو بيت و گاهى وقتها بيش از دو بيت شعر ، هم به عربى و هم به فارسى ، نقل مىكند . از شاعران قديم و معاصر شعر نقل مىكند . عدهء قابل توجهى از شاعران همعصرش از جملهء صاحب‌منصبان ديوانىاند . همان‌طور كه پيش از اين گفتم ، در اينجا قصد ندارم به مسائل بسيارى بپردازم كه طبيعت روايت مولف ما به ميان آورده است . هدف من در اين مقاله اين نيست و به‌هرحال براساس شرح و توضيح انبوه مواد ، اين كار ممكن نيست . نكته‌اى كه خواسته‌ام در اينجا به تفصيل مطرح كنم ، دربارهء رابطهء اين اثر با مآخذ بعدى است . اين نكتهء جزئى ، به نسبت مهم است . مير جلال الدين حسينى ارموى ( محدث ) در سال 1338 ه ش تاريخ وزرايى به نام نسائم الاسحار منتشر كرد و مصحح در اين كتاب ثابت كرد كسى كه اثر را در سال 725 ه ق / 25 - 1324 م به اتمام رسانده است ، بايستى ناصر الدين منشى كرمانى بوده باشد . 27 با اين اثر تا پيش از اين توانستيم به مآخذ بيشتر مطالب مربوط به وزراى سلجوقى در اثر عقيلى و خواندمير اتكا كنيم . 28 اكنون مىتوانيم بيشتر مطالب مربوط به وزراى سلجوقيان عراق را كه در كتاب نسائم الاسحار ضبط است ، به زمانى كهنتر ، يعنى به تاريخ الوزراء بازگردانيم كه بايستى مأخذ مطالب نسائم الاسحار آن باشد . كاهن آنجا كه مىگويد اطلاعات نسائم الاسحار « ظاهرا يكسره از مطالبى كه در وقايعنامه‌هاى ماهست گرفته نشده است » وجود چنين مآخذى را براى اين بخش از كتاب نسائم الاسحار حدس مىزند . 29 براى آنكه كار آسان باشد ، عنوانهاى تاريخ الوزراء را در برابر عنوانهاى نسائم - الاسحار مىگذارم ، بعضى اختلافها را در عنوانها يادآور مىشوم و سپس دربارهء مطالبى كه كرمانى از تاريخ الوزراء گرفته است ، به اختصار بحث مىكنم . اين مقايسه در عين حال نشان خواهد داد چگونه بيشتر اين بخش از روايت نسائم الاسحار به تاريخ الوزراء اين اثر سدهء ششم ه ق / دوازدهم م ، متكى است .