نجم الدين ابو الرجاء قمى

مقدمه 30

تاريخ الوزراء ( فارسى )

چاپ مدرس رضوى در مجموعه رسائل طوسى در 1335 ) 2 - ابو العباس احمد قلقشندى قاهرى شافعى ( 756 - 821 ) در صبح الاعشى فى صناعة الانشاء كه گزيده‌اى از آن به فرانسه و انگليسى درآمده است ( بروكلمن 2 : 134 و ذيل 2 : 164 ) از ديوان الانشاء و انشاء و كتاب ياد كرده و از ديگر آنچه يك دبير و وزير بايد بداند به خوبى سخن داشته و از اين‌كه در ديوان بايد كسى باشد كه فارسى بداند . 3 - سلوك الملوك از فضل الله پسر روزبهان خنجى اصفهانى كه آن را در 920 در بخارا براى عبيد الله اوزبك ساخته و در مقدمه ( ص 50 - 52 ) از وزارت و دوگونه و زير تفويض و تنفيذ از روى احكام سلطانيهء ماوردى ( باب دوم ) سخن داشته است . 4 - دستور الملوك ميرزا رفيعا و تذكرة الملوك ميرزا سميعا از روزگار صفوى كه من در مجلهء دانشكده ادبيات سال 16 ( ش 5 و 6 ) چاپ كرده‌ام ، چگونگى دستگاه ديوانى روزگار صفوى از آن پيداست . 5 - عباس اقبال در ديباچهء وزارت در عهد سلاطين بزرگ سلجوقى از صدارت ، استيفاء ، ديوان طغرا و رسائل و انشاء ، ديوان اشراف ، ديوان عرض الجيوش سخن داشته است . براى پى بردن به آنها ميتوان هم به دفترهاى دبيرى و نويسندگى كه به زبانهاى فارسى و عربى و تركى بيادگار داريم نگريست اينك براى نمونه از چندتاى آنها نام مىبرم : 1 - عتبة الكتبة از مؤيد الدوله منتخب الدين بديع اتابك على جوينى منشى سنجر ( 511 - 529 ) ساختهء ميان 528 و 548 ( منزوى 2112 ) 2 - منشآت ديوان سنجر يا احكام سلاطين ماضيه و التوسل الى الترسل بهاء الدين محمد بن مؤيد بغدادى زند ، در 588 ( سنا 1 : 300 - فيلمها 1 : 207 و 3 : 223 ع 2257 تا 2259 - منزوى 2049 ) 3 - دستور دبيرى از معز الدين محمد ميهنى ( نسخه نوشته 585 فهرست فيلمها 1 : 74 ) 4 - وسائل الرسائل و دلائل الفضائل از نور الدين منشى پسر تاج الدين على گشتهء 624 پسر كريم الشرق كركنى رخى نيشابورى ، در چهار بخش در دو نسخه : يكى قونيه نوشتهء نزديك 621 از آن عزت قويون اوغلو مهندس كه نيمهء دوم است و نيمهء يكم آن در كتابخانه چان رايلند منچستر است و در ديباچه سيرت جلال الدين مينكبرتى ( نو - سح ) و متن آن ص 315 و 321 و 351 ) چاپ استاد مينوى شناسانده شده است . 5 - منشات السلاطين گويا ساختهء 616 - 640 ( نسخه تبريز كه در نشريه 4 : 34 شناسانده‌ام ) 6 - المختارات من الرسائل من انشاء الصدور و الافاضل از محمود بن بختيار ملكى