قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
5124
تاريخ الفي ( فارسى )
عظم اين مصيبت ملول كرد و مرض او نيز معاودت نمود و صاحب فراش شده تا آنكه در بيست و دويم شوال هشتصد و بيست و سه آوازهء فوت او در قاهره شايع شد و مردم مصر به غايت هراسان شده هركس در خانهء خود محكم شد . بعد از زمانى كه امير مؤيد از بيهوشى به هوش آمد و بر فوت خود متيقن شد امرا و اعيان مصر را طلبيده پسر يك سال و نيمهء خود را قايممقام گردانيد و امرا را بر اطاعت او سوگند داد و امير طيبغا قرشى را اتابك او ساخت . و بار ديگر مرض سلطان تخفيف يافت ، اما به هرچند روزى عود مىكرد . و تمام اين سال بر او در بىحضورى و نقاهت گذشت . و در ذيحجهء اين سال مرض او كه مفاصل بود منجر به اسهال ريوى « 1 » شد و ديگر امرا را نزد او بار ندادند . و آنچه در سواد اعظم هندوستان در اين سال سانح شده اين است كه خضر خان ، حاكم دهلى تاج الملك را به جانب اتاوه فرستاد و او را ولايت اتاوه و جندوار و كثير مال و خراج گرفته معاودت نمود . و شخصى كه خود را سارنگ نام كرده بود ، بر دست طوغان دبيش « 2 » كشته شد . طوغان بعد از كشتن او با خضر خان نيز ياغى شده سر هند را محاصره نمود و اطراف آن ولايت را تاراج كرد . و خضر خان ، ملك خير الدّين و زيركخان « 3 » را به جنگ او فرستاد . طوغان بعد از جنگ شكست يافت و به ولايت حرت كوكر گريخت . و سلطان احمد ، حاكم گجرات در اين سال به اطراف مملكت خود رفته هركه را احتياج به قلعه بود قلعه ساخته خاطر از هر طرف جمع كرد و به احمدآباد معاودت نمود . و در اين سال هوشنگ ، حاكم مالوه لشكر به كوله برده با برسنگداش مقدّم آنجا كه پنجاه هزار سوار و پياده داشت جنگ كرد و ظفر يافت و بر سنگداش در معركه كشته شد و در سارنگ كر رفت و قلعه را مسخّر ساخته هشتاد و چهار فيل به دست آورد و به مالوه مراجعت كرد .
--> ( 1 ) . م : اسهال دموى ( 2 ) . منتخب التواريخ : طوغان رييس . ( 3 ) . ق : زين كحان .