قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

5075

تاريخ الفي ( فارسى )

را به ميرزا شاه محمود برادر شاه بهاء الدين - كه قبل از اين به مدتى به درگاه آمده بود - دادند . و در اين سال ميرزا شاهرخ ، امير عليكه و الياس خواجه را با سپاهى گران از خراسان به طرف خوارزم روان نمود و به امير موسى كا حكم رفت كه از ماوراء النهر با پنج هزار سوار به ايشان ملحق شود . نزديك به خوارزم ايشان به هم ملحق شدند . و در آن زمان مباركشاه پسر امير ايدكو « 1 » حاكم آنجا بود . نخست سخن صلح به ميان انداخت و امرا را غافل كرده به جنگ بيرون آمد و امرا شكست يافتند و مردم خوارزم تمام اموال آنها را به غارت بردند . و آن حضرت از شنيدن اين سخن در غضب شده امير سيد على ترخان را و امير شاه ملك را به خوارزم تعيين نمود و لشكر ماوراء النهر را نيز حكم كرد كه به فرمان ايشان باشند . و چون امير شاه ملك و رفقا به نزديك خوارزم رسيدند ، خبر يافتند كه مباركشاه بعد از فتح به مردم خوارزم خوب سلوك نكرده و رعيت بالتمام از وى آزرده شده‌اند . بنابرآن ، به تعجيل روان شد و حاكم آنجا طاقت نياورده به جانب بدر گريخت و مردم خوارزم بيرون آمده امرا را ملازمت كردند . و امير شاه ملك آن ولايت را به ضبط درآورد و به مردم اعتمادى سپرد و خود به درگاه آمده ، بعد از چندگاه حكومت خوارزم به او مرحمت شد و تا آخر عمر در تصرف او بود . و چون شرح احوال خوارزم بعد از فوت صاحبقران تا حال مذكور نشده بود ، اكنون مجملى نوشته مىشود كه ؛ به وقت رحلت صاحبقران امير موسى كا ، حاكم خوارزم بود . تا آنكه در وقت حكومت خليل سلطان قوم قراتاتار كه از روم آمده بودند ، از ماوراء النهر گريخته به آنجا رفتند و با موسى كا جنگ كرده اكثر آن ولايات را تاراج نمودند و به روم رفتند . امير ايدكو ، امير الأمراء شاديخان ، حاكم دشت از پريشانى احوال خوارزم مطلع شده طمع در آن مملكت نمود و به آنجا رفته موسىكا را از آنجا بيرون كرد و آن ولايت را به تصرف درآورده به امير ايكا « 2 » سپرده به جاى خود رفت . تا آنكه در سنهء هشتصد و يازده شاديخان ، حاكم دشت وفات يافت و فولاد خان ، پادشاه الوس جوجى خان شد و امير ايدكو به دستور امير الامرا بود . ايكا را از خوارزم طلبيده [ امير ] نعلچه « 3 » را حاكم آنجا گردانيد و فولاد خان نيز در ثلاث عشر و ثمانمائه فوت شد و تيمور خان پسر سوخان پادشاه شد و قصد امير ايدكو كرد و او منهرم به خوارزم آمده و باز لشكرى فراهم آورده به جانب الوس روان شد و بار ديگر با مردم تيمور خان جنگ كرده شكست يافت و به خوارزم آمد و لشكريان تيمور خان خوارزم را محاصره نمودند .

--> ( 1 ) . ق : امير اركو . ( 2 ) . نسخ : انكارا . تصحيح از زبدة التواريخ . ( 3 ) . نسخ : بىنقطه .