قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4889
تاريخ الفي ( فارسى )
و آن حضرت بعد از اين فتوحات معاودت فرموده به طرف پايان آب روان شد و پنج كروه آمده فرود آمد و در اين منزل عزيمت مراجعت فرموده از دامن كوه سوالك به دولت روان شد ؛ چه ، به سمع آن حضرت رسيده بود كه تا غايت حكام هندوستان و مسلمانان نتوانستهاند كه آن ولايت را به تصرف درآورند و اكثر كفار در درههاى سوالك مضبوط شده به خود قرار جنگ دادهاند . آن حضرت به نفس نفيس به آن طرف سوار شده و هرچند امرا عرضه داشتند كه آن حضرت در اغروق توقف نموده ايشان را به تاخت فرستد ، مقبول نيفتاد و در جواب فرمود كه « پيادگان در اين لشكر به جهت غزا مىآيند . به اتفاق مسلمانان مىرويم . » راى بهروز نام شخصى در آن دامن كوه اعتماد بر محكمى كوه كردهام از مخالفت مىزد . نخست اميرزاده پير محمد و امير سليمانشاه و جمعى ديگر به جنگ او روان شدند و او را شكست دادند و غنايم بسيار آوردند . و چون مردم قوىحال غنيمت بسيار گرفته بودند ، حكم شد كه به ضعيفان لشكر حصه دهند . و جميع لشكريان با غنيمت بسيار مراجعت نموده كوچ كردند . و چون غنيمت بسيار بهدست لشكريان افتاده بود هرروز زياده بر چهار كروه كوچ ميسر نمىشد . در چهاردهم جمادى الآخر سنهء مذكور از آب جون گذشته باز به طرف كوه سوالك روان شدند و زميندارى رتننام در آن نواحى جمعيت كرده بود و مردم از اطراف و نواحى به واسطهء محكمى آنجا پناه به او برده [ 507 ب ] و جنگل بسيار مانع درآمدن به آن دره بود . هم در شب حكم شد كه لشكريان به چراغ و مشعل به جنگل بريدن مشغول شوند و دوازده كروه راه جنگل بريده راه ساختند . و روز ديگر ميان دو كوه [ سوالك و كوكه ] « 1 » راى رتن به رسم پادشاهان ميمنه و ميسره آراسته بود . اما چون چشمش بر افواج قاهره افتاد ، طاقت نياورده راه گريز پيش گرفت . « 2 » و لشكريان تعاقب نموده بسيارى را به قتل آوردند و تمام اموال ايشان بهدست افتاد و هريك از لشكريان صد گاو و دويست گاو و بيست برده و ده برده گرفته بودند . همچنين از اطراف و جوانب هرجا كه خبر مىشد كه جمعى هستند ، افواج قاهره خود را به ايشان مىرسانيدند و سزاى ايشان در كنارشان مىنهادند . در مدت يك ماه از شانزدهم جمادى الأول تا شانزدهم جمادى الآخر هفت قلعه فتح شد . « 3 » يكى از آن جمله قلعهء شيخاكوكر « 4 » بود و اهل آن قلعه به واسطهء آنكه مسلمانان در ميان
--> ( 1 ) . افزوده از ظفرنامهء شامى ( ص 201 ) ، روضة الصفا ( ص 1089 ) و سعادتنامه ( ص 155 ) . ( 2 ) . پنجشنبه پانزدهم جمادى الأول . ( 3 ) . روضة الصفا : در اين مدت بيست جنگ كرده و هفت قلعه فتح كرده بود . ( 4 ) . هر سه نسخه : سنجركوكر : « سعادتنامه ( ص 158 ) : « از جمله قلعهء شيخو [ - شيخون - ظفرنامهء يزدى ] بود از خويشان ملك شيخه كوكر [ - شيخ كوكرى - ظفرنامهء شامى ] كه اهالى آنجا . . . »