قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4276
تاريخ الفي ( فارسى )
غنيمت شمرده با وجود شكال « 1 » ، كوچ بر كوچ متوجّه دهلى شده به دست زربخش به خزاين سلطانى دراز كرده از ابر نيسانى با وجود تقاطر « 2 » و درافشانى زر به خروار و قماش به قطار مىداد و مىآمد تا رسيدن به دهلى در هر منزل نظارگيان را هم محروم نمىداشت و زر به منجنيق به ايشان مىپاشيد ؛ و از امراى جلالى بيست و هشت من طلا يافتند ، نقره خود در حساب نبود قسمت آحاد الناس . چون علاء الدين نزديك شد ، ابراهيم و ملكه را به خلاف توقّع تنها گذاشته ، درم و دينار بر ولىنعمت اختيار كردند ، ملكه مضطرب شده كس به طلب اركيخان فرستاد ؛ و جواب يافت كه « الحال كه مردم هم به علاء الدين پيوستند ، ديگر آمدن چه سود » بالضروره ابراهيم و مادر از شهر بيرون آمده خيال جدال كردند . و در اين شب بقيّهء مردم نيز جدا شده ابراهيم و عيال به قدر مقدور زر و اسب همراه گرفته به ملتان روان شد . احمد حب و قطب الدين علوى وفادارى اختيار كرده همراه شدند ؛ و روز ديگر اشراف و اعيان دار الملك با كليد قلعه به ملازمت علاء الدين شتافتند و تهنيت جلوس گفتند ؛ و رؤوس منابر و وجوه دنانير به نام نامى علاء الدين زينت گرفت . نيكوخدمتان از سلطان علاء الدين به قدر خود نوازش يافته بر القاب سرافراز شدند . به تاريخ نوزدهم ذيحجهء سنهء ششصد و نود و پنجم [ هجرى ] الماس خان كه به الفخان خطاب يافت ، با ظفر خان و سى چهل هزار سوار به دفع اولاد سلطان جلال الدين نامزد شد . وقايع ايشان به مساعدت توفيق ، در سنوات آينده ان شاء الله تعالى به قلم آورده شود . و در اين سال حكومت مصر به دستور سال سابق بر كتبغا مقرّر شد و به وكالتش حسام الدين لاچين قيام و اقدام نمود . و در اين سال بلاى قحطى و غلا در ديار شام و مصر شيوع يافت ، و در مصر بيشتر ؛ به حدى كه به قول يافعى « 3 » در يك روز هزار و پانصد جنازه به شمار آورده و فرصت دفن و كفن نبود ، مگر اغنيا و معارف را . و خندقها كنده جمعى كثير را به يكباره دفن كردند . و در همين سال توغاى گوركان كه از غازان خان روگردان شده بود و به طرف مصر فرار نموده با قريب ده هزار كس به قاهرهء مصر رسيد ؛ و مجموع به اسلام درآمدند . كتبغا مجموع ايشان را به قدر مرتبه موظف گردانيد . بعد از آن ارادهء سفر شام نمود . به تاريخ بيست و هفتم شوّال از قاهره كوچ كرده به صوب دمشق روانه شد ؛ و در بيست و پنجم ذيقعده به شام رسيد . و
--> ( 1 ) . ق : سكال ؛ م ، ش : بياض . ( 2 ) . ق : تواتر . ( 3 ) . متن : صاحب يافعى . منظور عبد الله بن اسعد يافعى ( متوفى 768 ه ) صاحب مرآة الزمان است .