اموال بر روى هم ريخته بود و كسى نبودى كه بردارد . عدد مردگان در اين شوّال يك روزه به بيست هزار رسيد . آنچه جنازه به شمار درآمد ، در اين طاعون در قاهرهء مصر نهصد هزار كس بود سواى مردگان بىگور و كفن . اجرت گوركن به پنجاه مثقال نقره رسيده بود و مرده‌شو به وقت غسل ميّت در لحظه مىمرد . مؤذّنان همه مردند مگر دو سه نفر . بسيار بود كه در يك روز ميراث به شش هفت كس منتقل مىشد . و در بلاد صعيد در صحرا مرغان و جانوران مرده افتاده بودند . و هنوز صاحب تاريخ مصر بسيارى از اين مقوله نوشته . ديگر ملالت ، نقل آن را مجال نداد . در باب اين و با شاعران عرب اشعار به نظم آوردند . چون اين سخن به غايت عجيب بود به تاريخ جميع بلاد ، سواى ختا كه حاضر نبود ، رجوع نموده در اين سنوات همچنانكه نوشته بود در اكثر بلاد عالم خرابى از مرض بود . آنچه در سبب غضب الهى بر بنى نوع انسانى در اين سنوات به خاطر مىرسد آن است كه اكثر به بيوفايى و قتل ولى نعمتان خود اقدام مىنمودند ؛ چه ، در ولايت مصر به نوعى كه مذكور شد هرچند وقت يكى از پادشاهان خود را به قتل مىرسانيدند . در مملكت ايران ملوك الطوايف بود و هر روز قصد يكديگر كرده خون‌هاى ناحق مىريختند . ميان نوكر و صاحب فرقى نمانده بود . در ماوراء النهر تخت را و تاج را مالك و صاحب نبود . امير قزغن ، قزان سلطان و دانشمند چه اغلق « 1 » را به قتل رسانيد . در هندوستان سلطان محمد تغلق بود و كثرت ياغيگرى نوكران با او از غايت شهرت احتياج به نوشتن ندارد . مردم در معظم بلاد عالم كه خبر آن به ما رسيده ، به واسطهء عدم پادشاهى صاحب الاستقلال ، هرج‌ومرج بود . منتقم جبّار سزاى كافر نعمتان در كنارشان به اين طريق نهاد . و اللّه اعلم بحقيقة الحال .

--> ( 1 ) . اين دانشمند چه پدر سيورغتمش اغلن است كه امير صاحبقران ( - تيمور گوركان ) او را به پادشاهى برداشت و امير قرغن ( امير قزغن ) جدّ امير حسين است كه صاحبقران به او خروج كرد و سلطنت از او انتزاع نمود . » - مطلع السعدين ، تصحيح دكتر عبد الحسين نوايى ، پانوشت ص 131 .