از سه روز به مكافات خدمات او را به قتل آورد و يورتش را غارت كرده عازم تبريز شد . و امير شيخ حسن [ بزرگ ] در بغداد ، و طغاتيمور خان در مازندران و اولاد امير ارغونشاه در طوس و ابيورد ، و ملك معزّ الدين حسين در هرات ، و خواجه شمس الدين در سبزوار ، و امير قزغن در ماوراء النهر حاكم بودند . و در اين سال در مصر و شام ويرانى به حد كمال رسيد ؛ چه ، امير و وزير هر دو ظالم بودند و ملك اختيارى نداشت ، مع هذا وبايى در آن ولايت پيدا شده بود كه هرگز مثل آن طاعون نشان نمىدادند . لفظ به لفظ عبارت صاحب تاريخ مصر را در اين باب ترجمه نموده مىشود . ابتداى اين و با در اواخر ثمان بود . چون محرم سنهء هفتصد و چهل و نه [ هجرى ] درآمد زياده شد و تا ذيقعدهء اين سال امتداد يافت . و در قاهره مصر به وقت طغيان اين مرض در ماه شعبان و رمضان هر روز ده هزار و پانزده هزار كس فوت مىشدند و كار از غسل و تكفين و تدفين درگذشت و سى و چهل كس را در يك گور مىافكندند . و عجب‌تر آنكه اين مرض در جميع بلاد دنيا پيدا شده بود شرقا و غربا و جنوبا و شمالا . و هيچ جاندار را از اين بلا خلاصى نبود ، خواه انسان و خواه مرغ و خواه ماهى . و اول مرتبه در ابتداى اقليم اول كه در تصرف قاآن و در مملكت ختا بود پيدا شد و مردم آن ولايت به اجمعهم هلاك شدند . شدت اين مرض در آن ملك به مرتبه‌اى رسيد كه بسيارى سواره بر پشت اسب جان دادند و فرصت فرود آمدن نمىشد . اسبان و انواع جانوران آن ولايت هلاك شدند و مردها بر روى زمين افتاده بودند . بعد از تعفّن ايشان بوى بد ايشان همراه باد شده به هر ولايت كه رسيد از ولايت ختا ، مردم آن ولايت مردند بالتمام ؛ چه ، به مجرد آنكه آن باد به جاندارى مىوزيد هلاك مىكرد . قاآن و اولادش بالتمام هلاك شدند و كسى نماند كه لايق حكومت آن ولايت باشد . و در آن ولايت آن قدر كس هلاك شد كه جز علّام الغيوب كسى را اطّلاع بر شمارهء ايشان ممكن نمىشد . اين واقعه در ختا در سنه هفتصد و چهل و دو « 1 » بود . پس از آنجا به بلاد مشرق سرايت كرد و الوس اوزبك خان خلقى بسيار هلاك شد و از آنجا به اسلامبول رسيد ، و از اسلامبول به روم ، و از روم به انطاكيه آمد و جميع مردم انطاكيه مردند و كسى جان نبرد . بعضى مردم اراده كردند كه از انطاكيه فرار نمايند اما گريزگاه نبود ؛ چه ، اطراف و جوانب را فروگرفته بود و هر كه از شهر بيرون رفت در لحظه مرد . و از آنجا به جبال قرامان و قيصريه سرايت كرد و آدم و اسب و شتر و گاو و خر تمام مردند . بعد از آن در بلاد سيس

--> ( 1 ) . م : چهل و سه .