قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4248
تاريخ الفي ( فارسى )
درپيوست . و شاهزاده از آنجا به استرآباد آمده در آنجا شهزاده انبارچى « 1 » كه از عراق گيخاتو به كمك غازان تعيين نموده ملحق شده به اتفاق ييلاميشى كردند . و در آخر زمستان امير نوروز با اندكمايهء مردم تا نواحى جوين تاخت آورده مراجعت كرد ؛ و غازان خان به اتّفاق بايدواغول تا هرات رفته چون غنيمتى نبود مراجعت كرده . و در آن سال در خراسان قحط و غلاى عظيم شد . سپاهيان به واسطهء يافت نشدن غلّه عسرت بسيار كشيدند و گيخاتو نيز تغافل كرده مدد خرج به جهت آن لشكر نفرستاد . بنابراين غازان خان با امرا كنكاش كرده آراء همه بر آن قرار گرفت كه غازان به نفس نفيس خود به آذربايجان رفته فكر بر اصل جهت مهمّات خراسان نمايد ، و از نواحى جرجان اكثر امرا به جهت ضبط خراسان مرخّص شده غازان خان از راه مازندران متوجّه تبريز شد . و گيخاتو آمدن غازان خان را به تبريز به هيچ وجه موافق صلاح خود نديد . ايلچيان فرستاده پيغام داد كه « آمدن شما چه حاجت است ؟ با وجود نوروز خالى گذاشتن خراسان مصلحت نيست . شما معاودت نموده وكلا به جهت ساختن مهمّات به حضور فرستيد كه مهمّات حسب المدّعا سامان خواهد يافت . » غازان خان ناشنيده گرفته همچنان مىرفت تا به تبريز رسيد ؛ و ايلچيان « 2 » همچنان متعاقب يكديگر پيغام معاودت مىرسانيدند . غازان خان گفت كه « چون او نمىخواهد كه ما را بيند ، ما نيز [ صدبار ] نمىخواهيم . » و طبل مراجعت زده به مازندران آمد و در آنجا از نزد گيخاتو يك خروار كاغذ آوردند و از غازان خان اين پاسخ يافتند كه مازندران به واسطهء كثرت بارندگى و رطوبت هوا اسلحهء آهن و فولاد بيش از يك سال نمىماند . اين كاغذ زياده از يك روز اينجا نخواهد ماند . و مجموع آنها را بر آتش نهاده سوخت . و هم در مازندران بشارت فتح از امراى خراسان در جنگى كه با نوروز در نواحى نيشابور كرده بودند ، رسيد و موجب انبساط خاطر شاهزاده شد ؛ و به صوب خراسان كوچ كرده تا به نيشابور آمد ؛ و نوروز كه بعد از انهزام در كوهستان نيشابور افتاده بود ، از سرگردانى به تنگ آمده و نيز دغدغه كه از ارغون داشت بر طرف شده غازان خان را طالب سلطنت موروثى و مشتاق نوكر فهميده ديد و سائل برانگيخته طلب عفو كرد . و غازان خان خود اين معنى را به غايت خواهان بود . اتفاق صلح افتاد . و چون قواعد پيمان به ايمان مؤكّده استحكام يافت ، نوروز از سر قدم ساخته ، به ملازمت آمده و به انواع سيور غاميشى « 3 » اختصاص يافت و از
--> ( 1 ) . متن : اسارجى . ( 2 ) . جامع التواريخ : كمجو و ناردو . ( 3 ) . لفظى است مغولى به معناى مرحمت ، بخشش ، تلطف ، نوازش .