قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4423
تاريخ الفي ( فارسى )
بعد از آنكه هر دو لشكر در برابر يكديگر صف آراستند ، غازى ملك و لشكريان كه اكثر مردم كارديده و گرم و سرد روزگار چشيده بودند ، و آن دو حرامخوار و جمعى كه به شومى طمع با ايشان همراه شده بودند ، در حملهء اول غازى ملك ، طاقت نياورده شكست فاحش يافتند و آبرويى كه نداشتند بر خاك مذلت ريخته خاك ادبار بر فرق خود پاشيدند و چتر و خزانه و فيل و مراتب سلطنت را بالتّمام به غازى ملك گذاشته خايب و خاسر به خسرو خان پيوستند . غازى ملك بعد از اين فتح مراسم شكرگزارى به تقديم رسانيده آنچه از غنايم به دست افتاده بود بالتّمام بر لشكريان بخش كرده به استعداد تمام كوچ بر كوچ متوجه دهلى شد . خسرو خان مضطرب شده از دهلى بيرون آمد . اما نتوانست كوچ كرد . هم در پهلوى حوض علايى « 1 » مضبوط شد . حصار را پس پشت و باغات را پيش روى خود كرد و نشست . و غازى ملك [ در كمال تجمّل و استعداد مىآمد و زمانه در وصف او مىگفت ، بيت : ] « 2 » « مسيحا يار و خضرش رهنما و همعنان يوسف » [ فغانى ] « 2 » « آفتاب من به اين اغراز مىآيد » و آن حرامخوار چون از نزديك رسيدن غازى ملك خبردار شد ، در خزانه گشود . هرچه در آنجا يافت به تاراج داد ، چه ، به طريق انعام و چه به وجه علوفهء سه ساله . و يك درم و دينار در خزانه نگذاشت كه مبادا به دست غازى ملك افتد . و در شب روز جنگ عين الملك ملتانى از خسرو خان جدا شده راه اوجين « 3 » پيش گرفت . « 4 » چون روز شد و از طرفين صفآرايى شد ، پسر قرهخمار كه خسرو خان او را « شايسته خان » نام كرده بود ، از خسرو خان جدا شده به ميان صحراى اندرپت « 5 » درآمد . بنگاه غازى ملك را غارت كرده و راه گريز پيش گرفت . غازى ملك بعد از نماز جمعه بر قلب خسرو خان حمله كرد . خسرو خان كه هميشه پشت داده بود ، روى از معركه برتافت و لشكرش بر وى تعاقب كرده او را از باغ شادى ملك گرفته آوردند . همان لحظه به قتل رسيد . بعد از فتح ، غازى ملك در اندرپت فرود آمده مراسم شكرگزارى به تقديم رسانيد و جميع ملوك و اكابر و عهدهداران شهر به خدمت آمدند و كليدهاى دروازهها سپردند . روز ديگر با جمعيت هرچه تمامتر سوار شده به هزار ستون آمدند و با جميع امرا مشورت
--> ( 1 ) . هر سه نسخه : جوجى علاى . ( 2 ) . تاريخ فرشته ، ص 129 . ( 3 ) . متن : اجين - آئين اكبرى ، ص 43 ( 4 ) . تاريخ فرشته : « راهمند و پيش گرفت . » ( 5 ) . هر سه نسخه : اندبهت .