پس اوگتاى قاآن و تولوى از پدر مرخّص شده به جانب ولايت خود روانه شدند و چنگيز خان با لشكرى فراوان روى به صوب ولايت ننگناس « 1 » نهاد . چون به آن حدود رسيد پادشاهان از بلاد پياپى مىآمدند و ايل مىشدند . چون به موضع بوق‌شان رسيدند - كه ميانهء سرحدّ ولايت جورچه و ننگناس و تنگقوت است ، پادشاه جورچه ايلچيان را با پيشكش‌هايى فرستاده ، از آن جمله طبلهء « 2 » مرواريد غلطان و درّ شاهوار بود . و امثال آن تحف و هداياى بسيار فرستاده اظهار اطاعت و ايلى نمود . چنگيز خان فرمود كه هركه او را سوراخ گوش است ، مرواريد بدهند . از حاضران مجلس آنها كه سوراخ گوش نداشتند ، در ساعت گوش خود را سوراخ كردند و مرواريد گرفتند . با وجود آن هنوز مرواريد بسيار بود . چنگيز خان فرمود كه « روز بخشش است . جمله را بپاشيد تا مردم برچينند . » بنابراين ، بسيارى از آن مرواريدها در ميان خاك گم شد ، و تا مدتى از آن موضع مىيافتند . و در اين اثنا مزاج چنگيز خان به واسطهء خوابى كه ديده بود و مىدانست كه از اين مرض خلاصى نخواهد يافت ، به اولاد و احفاد خود نصيحت نمود كه « بر فوت من جزع و فزع مكنيد ، و مرگ مرا پوشيده و پنهان داريد تا ياغى واقف نگردد . و چون پادشاه قاشين ، شيدرغو ، كه يك ماه مهلت خواسته بود كه بيايد ، او را با اتباعش به قتل رسانيد و هيچ‌كس را زنده مگذاريد تا ملك بر شما قرار گيرد . » بگفت اين و ديده به هم برنهاد * تو گويى كه چنگيز خانى نزاد و اين قضيّه در ماه رمضان اين سال روى داد . و از عجايب اتّفاقات آن است كه ماه رمضان ، هم ماه ولادت چنگيز خان ، هم ماه جلوس او بر سرير سلطنت ، و هم ماه وفات او بود . مدّت سلطنت او بيست و پنج سال بود و ايّام حياتش هفتاد و پنج سال « 3 » . امرا و بزرگان دولت به موجب وصيت ، مرگ او را پنهان داشتند تا حاكم قاشين ، شيدرغو ، بىخبر به اردوى چنگيز خان ملحق شد . به مجرّد رسيدن ، او را چنانچه وصيّت نموده بود به قتل رسانيدند و صندوق چنگيزى را برداشته مراجعت نمودند . و جسد چنگيز خان را در پاى درختى كه روزى در شكارگاه به سايهء آن درخت آرام گرفته بود و وصيت فرموده [ بود ] كه « اين موضع لايق مقبرهء من است ، اگر مرا حكم الهى رسد البته مرا اينجا دفن كنيد . » دفن كردند و شروع در تعزيت داشتن كردند . و نخست مجموع شاهزادگان و ايل والوس كه در آن نزديكى بودند به مراسم تعزيه قيام نمودند . بعد از آن تا زياده از سه ماه مردم از اطراف و جوانب مىآمدند و تعزيت مىداشتند .

--> ( 1 ) . متن : بكتاش . ( 2 ) . طبله : صندوق كوچك . ( 3 ) . به تصريح صاحب جامع التواريخ ، عمر چنگيز خان 75 سال قمرى است و 72 سال شمسى - ص 560 .